Bedel
Bir şeye karşılık verilen ya da alınan değer. Kur'an'da çoğunlukla ayetleri ve ahdi karşılığında satmanın küçük bedeli olarak geçer.
Köklerde ne diyor?
ثمن (vmn): İki temel anlamı vardır: satılan şeyin karşılığı ve sekizde bir. Kur'an'da bedel, karşılık anlamında sık geçer; değerli şey ve sekiz sayısı da bu köktendir.
ثمن (vmn) — Satılanın karşılığı ve sekizde bir (Mekâyîs): أصلان: أحدهما عوض ما يباع، والآخر جزء من ثمانية
ثمن (vmn) — Satıcının satış karşılığı aldığı şey (Müfredât): اسم لما يأخذه البائع في مقابلة البيع
ثمن (vmn) — Bir şeye karşılık elde edilen her şey (Müfredât): وكل ما يحصل عوضا عن شيء فهو ثمنه
ثمن (vmn) — Değerli, pahalı (Müfredât): وشيء ثمين: كثير الثمن
ثمن (vmn) — Sekizde bir pay (Lisân): وهو جزء من الثمانية
ثمن (vmn) — Birinin sekizincisi olmak (Müfredât): ثمنته: كنت له ثامنا
Tanım
Sözlükte bu kök, satılan şeyin karşılığını, satıcının satış sonucunda aldığı değeri anlatır; değerli ya da pahalı olan da bu anlamdan sayılır. Kök ayrıca sekizde bir payı ve sekiz sayısını da verir. Kur'an'da kelime en çok, Allah'ın ayetlerini ve ahdini karşılığında bir şey alınarak satmaya konu eden ayetlerde, 'az bir bedel' diye geçer. Yusuf kıssasında ise bir insanın birkaç dirheme satılması anlatılır.
Ayetlerle
Bakara 41. ayet — Allah, indirdiğine inanmayı ve ayetlerini az bir bedel karşılığında satmamayı birlikte ister. Bedel burada ayetin karşısına konan küçük değerdir.
Bakara 79. ayet — Kitabı elleriyle yazıp onu Allah katından diye sunanlar, az bir bedel almak için bunu yapar. Hem yazdıklarından hem kazandıklarından dolayı eyvah denir.
Ali İmran 77. ayet — Allah'a verilen söz ve yeminler az bir bedel karşılığında satılırsa, bunu yapanların ahirette paylarının olmayacağı bildirilir.
Tevbe 9. ayet — Allah'ın ayetlerini az bir bedel karşılığında satanlar, bu davranışlarıyla insanları Allah'ın yolundan alıkoymuş olur.
Yusuf 20. ayet — Yusuf, eksik bir bedelle ve sayılı birkaç dirheme satılır. Kelime burada gerçek bir alışverişteki fiyatı anlatır.
Kasas 27. ayet — Aynı kökten gelen sekiz sayısı geçer: sekiz hac yılı çalışma karşılığında kızlardan biriyle nikah teklif edilir. Kök bu ayette sayı anlamıyla görülür.
Sık sorulanlar
Kur'an'da bedel az olarak neden vurgulanır?
Ayetler, ayetlerin ve ahdin karşısına konan değeri hep 'az' diye niteler. Ayetin ve verilen sözün ağırlığı, karşılığında alınan şeyin yanında küçük kalır.
Bu kök yalnızca fiyat anlamına mı gelir?
Hayır. Sözlükte satılanın karşılığının yanında sekizde bir pay ve sekiz sayısı da bu köktendir. Kur'an'da hem bedel hem sekiz geçer.