Beyyine
Beyyine, bir şeyin ayrışıp açığa çıkması, belirginleşmesidir; kök aynı zamanda iki şeyin arasını da anlatır.
Köklerde ne diyor?
بين (byn): Uzaklaşıp açığa çıkmak temel anlamdır; ayrılık ve açık olmak buradan doğar. İki şeyin arası anlamında da kullanılır; zıt anlamlı olarak bağ, vuslat da demektir.
بين (byn) — Uzaklık ve açığa çıkma (Mekâyîs): وهو بعد الشيء وانكشافه
بين (byn) — Ayrılık (Mekâyîs): فالبين الفراق
بين (byn) — Açık olmak, belirginleşmek (Mekâyîs): وبان الشيء وأبان إذا اتضح وانكشف
بين (byn) — İki şeyin arası, ortası (Müfredât): بين موضوع للخلالة بين الشيئين ووسطهما
بين (byn) — Ayrılıp gizli olanın görünmesi (Müfredât): انفصل وظهر ما كان مستترا منه
بين (byn) — Zıt anlamlı: ayrılık da bağ da (Lisân): يكون البين الفرقة، ويكون الوصل
Tanım
Kökün temel anlamı uzaklaşıp açığa çıkmaktır: iki şey birbirinden ayrılınca aradaki fark görünür olur. Açık olmak, belirginleşmek, iki şeyin arası ve ortası bu anlamdan doğar. Sözlükler zıt anlamlı olarak bağı da anar. Kur'an'da kök hem apaçık olan şey (mübin), hem bir şeyi açıkça ortaya koymak (beyan) hem de insanlar arasındaki ilişki için geçer.
Ayetlerle
Maide 15. ayet — Elçinin, kitaptan gizlenen şeylerin çoğunu açıkça ortaya koyduğu söylenir; Allah'tan gelen nur ve apaçık bir kitap anılır. Burada kök, gizliyi görünür kılmayı ve açıklığı anlatır.
Tevbe 43. ayet — Doğru söyleyenlerin kendisine açıkça ortaya çıkması ve yalancıların bilinmesi aranır. Kök, doğruyla yalanın birbirinden ayrışıp belirginleşmesi anlamında kullanılır.
Hud 6. ayet — Her canlının rızkının Allah'a ait olduğu, konaklama yerinin ve konulduğu yerin bilindiği, hepsinin apaçık bir kitapta bulunduğu bildirilir. Kitap, açık ve belirgin olma niteliğiyle anılır.
Nisa 20. ayet — Bir eşin yerine başka bir eş almak isteyenlere, verilen maldan bir şey almamaları söylenir; bunu açıkça zarara neden olan bir iftira diye niteler. Kök, belirgin ve ortada olan anlamında geçer.
Enfal 1. ayet — Müminlere aranızı düzeltin denir. Aradaki ilişkiyi anlatan ifade kökün iki şeyin arası anlamını gösterir; kök burada ayrışma değil, insanlar arasındaki alanı anlatır.
Sık sorulanlar
Beyyine kelimesinin kökü ne anlama gelir?
Kök, uzaklaşıp açığa çıkmak anlamındadır. Ayrılık, açık olmak ve belirginleşmek bundan doğar; iki şeyin arası da aynı kökle anlatılır.
Kur'an'da bu kök hangi anlamlarda geçer?
Apaçık olan kitap ve açıkça ortaya konan şeyler için, doğruyla yalanın ayrışması için ve insanlar arasındaki ilişki ya da ara anlamında geçer.