Fetih
Fetih, kapamanın karşıtı olan açmaktır; Kur'an'da kapı açmak, kapalı olanı açmak, hüküm ve zafer anlamlarıyla geçer.
Köklerde ne diyor?
فتح (ftH): Kapamanın karşıtı, yani açmak temel anlamdır. Hüküm vermek, zafer ve yardım, bir şeyin başlangıcı (fâtiha) ve kapalı bilgiyi açmak bu kökten doğar.
فتح (ftH) — Kapamanın karşıtı, açmak (Mekâyîs): يدل على خلاف الإغلاق
فتح (ftH) — Kapalılığı ve belirsizliği gidermek (Müfredât): الفتح: إزالة الإغلاق والإشكال
فتح (ftH) — Hüküm vermek; Allah'ın hükmeden oluşu (Mekâyîs): والله تعالى الفاتح، أي الحاكم
فتح (ftH) — Yardım ve zafer (Mekâyîs): النصر والإظفار
فتح (ftH) — Kapalı bilgileri açmak (Müfredât): فتح المستغلق من العلوم
فتح (ftH) — Bir şeyin başlangıcı (fâtiha) (Müfredât): وفاتحة كل شيء: مبدؤه
Tanım
Sözlükte fth, kapamanın karşıtı olan açmaktır; kapalılığı ve belirsizliği gidermek, hüküm vermek, yardım ve zafer, kapalı bilgiyi açmak ve bir şeyin başlangıcı da bu köktendir. Kur'an'da kök hem eşyanın ve kapıların açılmasını, hem de Allah'ın aradaki işi açıp hükmetmesini anlatır.
Ayetlerle
Enam 44. ayet — Hatırlatılanı unutanlara her şeyin kapılarının açıldığı, onlar sevinirken ansızın yakalandıkları anlatılır.
Araf 40. ayet — Ayetleri yalanlayanlar için göğün kapılarının açılmayacağı bildirilir; açmak, erişime izin vermektir.
Enfal 19. ayet — Fetih isteyenlere fetih geldi denir; fetih, iki taraf arasındaki işin açılıp hükme bağlanmasıdır.
Yusuf 65. ayet — Yusuf'un kardeşleri eşyalarını açtıklarında sermayelerinin geri verildiğini bulurlar; fiil somut açma anlamındadır.
Hicr 14. ayet — Üzerlerine gökten bir kapı açılsa bile oraya çıkarken inanmayacakları söylenir.
Şuara 118. ayet — Nuh, kendisi ile kavmi arasını açmasını ve inananlarla birlikte kendisini kurtarmasını diler; fetih burada hüküm istemektir.
Sık sorulanlar
Fth kökünün anlamı nedir?
Kapamanın karşıtı olan açmaktır. Kapı ve eşyayı açmak, işi açıp hükmetmek, zafer ve kapalı bilgiyi açmak bu anlamdan türer.
Kur'an'da fetih sadece savaş zaferi midir?
Hayır. Ayetlerde kök kapıların açılması, azabın kapısının açılması ve Allah'tan hüküm istenmesi gibi daha geniş anlamlarda da geçer.