Genişlik
Genişlik, darlığın karşıtıdır; zenginlik, güç yetirme ve imkân bundan doğar. Kur'an'da Allah'ın ilminin kuşatması ve yeryüzünün genişliği için kullanılır.
Köklerde ne diyor?
وسع (wsE): Darlık ve zorluğun karşıtı olan genişlik temel anlamdır; zenginlik, güç yetirme ve imkân bundan doğar. Allah'ın adı olan 'Vâsi'' de bu köktendir.
وسع (wsE) — Darlık ve zorluğun karşıtı, genişlik (Mekâyîs): كلمة تدل على خلاف الضيق والعسر
وسع (wsE) — Zenginlik; Vâsi' yani zengin olan Allah (Mekâyîs): والوسع: الغنى. والله الواسع أي الغني
وسع (wsE) — İmkân, güç, takat (Mekâyîs): والوسع: الجدة والطاقة
وسع (wsE) — Rızkı bütün yaratıkları kuşatan (Lisân): هو الذي وسع رزقه جميع خلقه
وسع (wsE) — Adımları geniş at (Mekâyîs): والفرس الذريع الخطو: وساع
Tanım
Kökün temel anlamı darlık ve zorluğun karşıtı olan genişliktir. Sözlükler zenginlik, imkân, güç ve takat anlamlarını da bu kökün içinde sayar; Allah'ın adı olan Vâsi' bu köktendir. Kur'an'da kelime, Allah'ın ilim olarak her şeyi kuşatmasını, yeryüzünün geniş olmasını, nefsin ancak kapasitesi kadar sorumlu tutulmasını ve fazlalık sahiplerinin imkânını anlatır.
Ayetlerle
Bakara 115. ayet — Doğu ve batının Allah'a ait olduğu, O'nun geniş ve bilgili olduğu bildirilir. Genişlik burada Allah'ın niteliği olarak geçer.
Nisa 97. ayet — Allah'ın yeryüzünün geniş olmadığı mı diye sorulur; hicret etmeyenlere bu söylenir. Genişlik, imkân anlamında bir gerekçe olur.
Enam 80. ayet — Rabbin ilim olarak her şeyi kuşattığı söylenir. Kök, ilmin sınırsızlığını anlatır.
Araf 42. ayet — Bir nefsin ancak kapasitesi kadar sorumlu tutulduğu bildirilir. Genişlik, gücün ve takatin ölçüsü olarak geçer.
Nur 22. ayet — Fazlalık ve genişlik sahiplerinin yakınlara ve ihtiyaç sahiplerine vermekten el çekmemesi istenir. Kelime burada maddi imkânı anlatır.
Zariyat 47. ayet — Göğün güçle bina edildiği ve onun kapasitesinin genişletildiği bildirilir. Kök, genişletme eylemini gösterir.
Sık sorulanlar
Genişlik kavramı Kur'an'da neyi anlatır?
Kökün anlamı darlığın karşıtı olan genişliktir. Ayetlerde Allah'ın ilminin kuşatması, yeryüzünün geniş olması ve insanın kapasitesi kadar sorumlu tutulması bu kökle geçer.
Bu kök Allah'ın hangi niteliğiyle anılır?
Vâsi' adıyla anılır; Bakara 115'te Allah'ın geniş ve bilgili olduğu söylenir, Taha 98'de ilminin her şeyi kuşattığı bildirilir.