Hasret
Açmak, örtüyü kaldırmak kök anlamdır; gücün tükenmesi ve kaçırılan şey için duyulan pişmanlık bundan doğar.
Köklerde ne diyor?
حسر (Hsr): Açmak, örtüyü kaldırmak temel anlamdır; yorgunlukla gücün tükenmesi ve kaçırılan şey için duyulan pişmanlık (hasret) bundan doğar.
حسر (Hsr) — Açmak, örtüyü kaldırmak (Mekâyîs): أصل واحد، وهو من كشف الشيء
حسر (Hsr) — Kaçana yanıp yakılmak (Mekâyîs): الحسرة: التلهف على الشيء الفائت
حسر (Hsr) — Kaçırdığına üzülüp pişman olmak (Müfredât): والحسرة: الغم على ما فاته والندم عليه
حسر (Hsr) — Gözün yorulup bitmesi (Mekâyîs): وحسر البصر إذا كل
حسر (Hsr) — Bitkinlik (Ayn): والحسر والحسور: الإعياء
حسر (Hsr) — Zırhsız, miğfersiz (Mekâyîs): والحاسر: الذي لا درع عليه ولا مغفر
Tanım
Kök, açmak ve örtüyü kaldırmak anlamındadır; gözün yorulup bitmesi, bitkinlik ve kaçırdığına yanıp pişman olmak da aynı kökle söylenir. Kur'an'da kök hem pişmanlık hem de bıkkınlık için geçer: kıyamet günü kusurları görünce söylenen yazık bana sözü, gözün yorulup dönmesi ve ibadetten bıkmamak bu kökle anlatılır.
Ayetlerle
Bakara 167. ayet — Uyanların keşke bir daha dönsek de onlardan uzaklaşsak dediğini, Allah'ın amellerini onlara pişmanlıklar olarak gösterdiğini anlatır.
Enam 31. ayet — Saat ansızın gelince işlenen kusurdan dolayı yazıklar olsun bize denildiğini bildirir; pişmanlık yüklerini taşırken yaşanır.
Enfal 36. ayet — Gerçekleri örtenlerin mallarını Allah'ın yolundan alıkoymak için harcadığını, sonra bunun onlara pişmanlık olacağını söyler.
Meryem 39. ayet — Hüküm gerçekleştiğinde gaflette olanları pişmanlık günüyle uyarır; kök günün adı olarak geçer.
Enbiya 19. ayet — Allah'ın katındakilerin O'na kulluktan büyüklenmediğini ve bıkmadığını bildirir; kök burada bıkıp yorulmanın olumsuzudur.
Mülk 4. ayet — Bakışı iki kez döndürünce bakışın sinmiş ve bıkmış olarak geri döndüğünü söyler; kök gözün yorulmasını anlatır.
Sık sorulanlar
Hasret kavramı kökte ne anlatır?
Açmak, örtüyü kaldırmak temel anlamdır. Gücün tükenmesi, gözün yorulması ve kaçırdığına yanıp pişman olmak bu kökten gelen anlamlardır.
Kur'an'da hasret hangi bağlamda geçer?
Çoğunlukla kıyamet günü kusurunu gören kimsenin pişmanlığı için geçer; ayrıca bıkıp yorulmayı anlatan ayetler de vardır, örneğin Enbiya 19 ve Mülk 4.