İtaat
Kök, birine eşlik edip boyun eğmek demektir ve zorlamanın karşıtıdır; emredileni yapmak, gönüllü iyilik ve güç yetirmek bundan gelir.
Köklerde ne diyor?
طوع (TwE): Birine eşlik edip boyun eğmek temel anlamdır; isteksizliğin karşıtıdır. İtaat, emredileni yapmaktır; gönüllü iyilik yapmak ve güç yetirmek de bu kökten gelir.
طوع (TwE) — Eşlik etmek, boyun eğmek (Mekâyîs): يدل على الإصحاب والانقياد
طوع (TwE) — Boyun eğmek; zorlamanın karşıtı (Müfredât): الطوع: الانقياد، ويضاده الكره
طوع (TwE) — İtaat: emredileni yerine getirmek (Müfredât): أكثر ما تقال في الائتمار لما أمر
طوع (TwE) — Gönüllü olarak gerekmeyen iyiliği yapmak (Müfredât): التبرع بما لا يلزم كالتنفل
طوع (TwE) — Güç yetirmek (istitâat) (Mekâyîs): والاستطاعة مشتقة من الطوع
طوع (TwE) — Birine uymak (Ayn): وإذا وافقك فقد طاوعك
Tanım
Sözlüklerde bu kök, birine eşlik etmek ve boyun eğmek olarak verilir; zorlamanın karşıtıdır. İtaat emredileni yerine getirmek, gönüllü olarak gerekmeyen iyiliği yapmak da bu kökle söylenir. Güç yetirmek anlamındaki istitaat da aynı köktendir. Kur'an'da kök Allah'a ve elçisine uymayı, ayrıca güç yetirebilmeyi anlatır.
Ayetlerle
Ali İmran 32. ayet — Allah'a ve elçiye itaat çağrısı yapılır; yüz çevirenleri Allah sevmez denir. Kök, bu ayette uyma emrini taşır.
Nisa 13. ayet — Allah'a ve elçisine itaat edeni altından nehirler akan bahçelere sokacağı söylenir. İtaatin karşılığı bu ayette belirtilir.
Bakara 273. ayet — Yeryüzünde dolaşmaya güç yetiremeyen, Allah yolunda mahsur kalan yoksullardan söz eder. Kök burada güç yetirmeyi anlatır.
Tevbe 42. ayet — Yakın bir sefer olsaydı uyarlardı; 'gücümüz yetseydi çıkardık' diye yemin ederler. Ayet, güç yetirmeyi bahane yapanları anlatır.
Yunus 38. ayet — Kur'an'ın benzeri bir sure getirmeleri ve Allah'ın dışında gücü yettikleri herkesi çağırmaları istenir. Kök, güç yetmeyi anlatır.
Sık sorulanlar
İtaat kökünün sözlük anlamı nedir?
Birine eşlik edip boyun eğmek temel anlamdır; zorlamanın karşıtıdır. Emredileni yapmak, gönüllü iyilik ve güç yetirmek de bu kökten gelir.
Kur'an'da bu kök hangi bağlamlarda geçer?
Allah'a ve elçisine itaat çağrısında ve bir işe gücün yetip yetmemesinde geçer. İlki uymayı, ikincisi güç yetirmeyi anlatır.