Nutfe
Kök anlamı ıslaklık ve duru sudur; Kur'an'da insanın yaratılışının başlangıcı olan az miktarda su için kullanılır.
Köklerde ne diyor?
نطف (nTf): İki temel anlamı vardır: bir tür süs (inci) ve ıslaklık. Duru su (nutfe) ve erkeğin suyu ikinci anlamdan doğar; ayıpla lekelenmek de buradan istiaredir.
نطف (nTf) — Bir tür süs; inci (Mekâyîs): أحدهما جنس من الحلي
نطف (nTf) — Islaklık, nem (Mekâyîs): والآخر ندوة وبلل
نطف (nTf) — Duru su; erkeğin suyu (nutfe) (Müfredât): النطفة: الماء الصافي، ويعبر بها عن ماء الرجل
نطف (nTf) — Çocuğun kendisinden olduğu su (Ayn): والنطفة: التي يكون منها الولد
نطف (nTf) — Sabaha dek yağmur yağan gece (Mekâyîs): وليلة نطوف: مطرت حتى الصباح
نطف (nTf) — Ayıpla lekelenmek (Ayn): النطف: التلطخ بالعيب
Tanım
Kökün sözlükteki iki anlamı süs (inci) ve ıslaklıktır; duru su ve erkeğin suyu ikinci anlamdan doğar. Kur'an'da nutfe, insanın topraktan sonraki yaratılış basamaklarının ilki olarak anılır; ardından alaka, çocuk, olgunluk ve ihtiyarlık gelir. Ayetler nutfeyi insanın kaynağının küçüklüğünü ve ölçüyle düzenlendiğini hatırlatmak için kullanır; insan bu kökenle karşılaştırılınca kendini hasım gibi gösterir.
Ayetlerle
Nahl 4. ayet — İnsanın bir nutfeden yaratıldığı söylenir; hemen ardından aynı insanın açıkça tartışıp karşı çıkan bir hasım olduğu belirtilir. Kökenin küçüklüğü ile tavrın büyüklüğü yan yana verilir.
Müminun 13. ayet — Nutfe, güvenli ve imkan veren bir konaklama yerine konulmuş olarak anılır. Yaratılış zincirinin bir halkası olarak geçer.
Mümin 67. ayet — Topraktan, sonra nutfeden, sonra alakadan yaratılış sıralanır; ardından çocukluk, güçlü çağ, ihtiyarlık ve belirli bir ecele varış gelir. Amaç, insanın aklını kullanmasıdır.
Kıyame 37. ayet — İnsan, planlanıp akıtılan meniden bir nutfe olmadı mı diye sorulur. Soru, insanın kendi başlangıcını hatırlamasına yöneliktir.
İnsan 2. ayet — İnsan karışık bir nutfeden yaratılmıştır ve bir sınava tabi tutulacaktır. Bu yüzden insana işitme ve görme yeteneği verilmiştir.
Sık sorulanlar
Nutfe sözcüğünün kök anlamı nedir?
Kökün sözlükteki anlamları süs olarak inci ve ıslaklıktır. Duru su ve erkeğin suyu anlamı ıslaklıktan gelir; Kur'an'da nutfe bu anlamla insanın başlangıcı için kullanılır.
Kur'an nutfeyi hangi bağlamda anar?
İnsanın yaratılış basamaklarını sayarken ve insana kendi kökenini hatırlatırken anar; topraktan, nutfeden, alakadan sıralaması ayetlerde tekrar eder.