Rıza
Hoşnutluk, öfkenin karşıtı olan bu kökün temel anlamıdır. Kur'an'da hem insanın razı olması hem Allah'ın rızası ve rıdvanı bu kökle anılır.
Köklerde ne diyor?
رضو (rDw): Hoşnutluk, öfkenin karşıtı temel anlamdır. Kulun Allah'tan razı olması kaderin getirdiğinden hoşnutsuz olmaması; rıdvan ise büyük hoşnutluktur.
رضو (rDw) — Öfkenin, kızgınlığın karşıtı; razı olmak (Mekâyîs): يدل على خلاف السخط
رضو (rDw) — Kulun razı olması: kaderin getirdiğinden hoşnutsuz olmamak (Müfredât): ورضا العبد عن الله: أن لا يكره ما يجري به قضاؤه
رضو (rDw) — Allah'ın razı olması: kulu emrine uyar görmesi (Müfredât): ورضا الله عن العبد هو أن يراه مؤتمرا لأمره
رضو (rDw) — Çok büyük hoşnutluk (rıdvan) (Müfredât): والرضوان: الرضا الكثير
رضو (rDw) — Bir dağın adı (Radvâ) (Mekâyîs): ورضوى: جبل
Tanım
Kökün temel anlamı hoşnutluktur ve öfkenin, kızgınlığın karşıtıdır. Sözlüklerde kulun razı olması, kaderin getirdiğinden hoşnutsuz olmamak diye; Allah'ın razı olması ise kulu emrine uyar görmesi diye anılır. Rıdvan çok büyük hoşnutluğu ifade eder. Kur'an'da kök, iki taraf arasındaki anlaşmayı, bir kişinin bir şeye razı olmasını ve Allah'ın rızasını anlatır. Ayetler Allah'ın rızasını bahçelerden de büyük bir karşılık olarak anar.
Ayetlerle
Bakara 120. ayet — Yahudiler ve Hristiyanlar, onların inanç sistemine uyana kadar senden razı olmaz denir. Kelime burada başkasının hoşnutluğunu ölçü almak için geçer.
Ali İmran 15. ayet — Vahyin sınırlarına uyup korunanlar için bahçeler, eşler ve Allah'ın rızası olduğu belirtilir. Rıza, karşılık olarak sayılır.
Nisa 29. ayet — Mallar batıl yollarla nasiplenilmez, ancak rızanızla yaptığınız ticaret bunun dışındadır. Rıza burada karşılıklı onay anlamındadır.
Tevbe 8. ayet — Bazıları ağızlarıyla sizi razı eder, kalpleri ise kaçınır denir. Söz ile gönlün ayrı olabileceği gösterilir.
Yunus 7. ayet — Bizimle karşılaşmayı beklemeyenler ve dünya hayatına razı olanlar ayetlerimizden gafildir denir. Kelime burada dünya hayatına yetinme anlamında geçer.
Enbiya 28. ayet — Onlar, razı olduğu dışındakilere şefaat etmezler ve O'na duydukları saygıdan titrerler denir. Allah'ın razı olması burada bir ölçü olarak anılır.
Sık sorulanlar
Rıza kelimesinin kök anlamı nedir?
Kök hoşnutluk, öfkenin karşıtı anlamındadır. Razı olmak, hoşnut kalmak ve rıdvan bu asıldan gelir.
Kur'an'da rıza hangi bağlamlarda geçer?
İnsanlar arasındaki karşılıklı onayda, kişinin dünya hayatına razı olmasında ve Allah'ın rızasında geçer. Allah'ın rızası ayetlerde büyük bir karşılık olarak anılır.