Sabır
Kök anlamı tutmak, alıkoymaktır; sabır, kişinin kendini gereken şeyde tutmasıdır. Sızlanmanın karşıtı olarak anlatılır, ayetlerde direnç ve dayanma olarak geçer.
Köklerde ne diyor?
صبر (Sbr): Temel anlamı tutmak, alıkoymaktır; sabır, nefsi aklın ve dinin gerektirdiği şeyde tutmaktır. Sızlanmanın (cez') karşıtıdır.
صبر (Sbr) — Tutmak, alıkoymak (Mekâyîs): فالأول: الصبر، وهو الحبس
صبر (Sbr) — Nefsi akıl ve dinin gerektirdiği şeyde tutmak (Müfredât): حبس النفس على ما يقتضيه العقل والشرع
صبر (Sbr) — Darlıkta kendini tutmak (Müfredât): الصبر: الإمساك في ضيق
صبر (Sbr) — Sızlanmanın, feryadın karşıtı (Ayn): الصبر: نقيض الجزع
صبر (Sbr) — Kefil, yükü üstlenen (Mekâyîs): الصبير، هو الكفيل
Tanım
Sözlükte Sbr, tutmak, alıkoymak demektir. Nefsi, akıl ve dinin gerektirdiği şeyde tutmak ve darlıkta kendini tutmak bu anlamdan çıkar; sızlanmanın, feryadın karşıtıdır. Kefil, yükü üstlenen de aynı kökten sayılır. Kur'an'da kök, yalanlanma ve eziyet karşısında direnmeyi, hüküm gelene kadar beklemeyi, dirençli olanlarla Allah'ın beraberliğini ve salihlerin karşılığını anlatır. Ayetlerde bu, dayanmak ve vazgeçmeden durmak olarak görülür.
Ayetlerle
Bakara 45. ayet — Direnç göstererek ve salat ile yardım istenmesi söylenir. Direnç burada yardım dilemenin bir yolu olarak anılır.
Enam 34. ayet — Senden önce elçilerin yalancı sayıldığı, onların yalancı sayılmaya ve eziyete yardım gelene kadar direndiği anlatılır. Direnç, yalanlamaya karşı durmaktır.
Araf 87. ayet — Bir tayfanın güvenip bir tayfanın güvenmediği durumda, Allah aralarında hüküm verene kadar direnilmesi istenir. Sabır, hükmü beklerken bırakmamak anlamındadır.
Enfal 46. ayet — Allah'a ve elçisine itaat ve çekişmeme yanında dirençli olunması söylenir; Allah dirençli olanlarla beraberdir. Direnç, birliği korumanın yanında anılır.
Yunus 109. ayet — Vahyedilene uyulması ve Allah hükmünü verene kadar direnilmesi istenir. Hüküm gelene kadar vazgeçmeden durmak, sabrın bağlamıdır.
Hud 11. ayet — Dirençli olanlar ve düzeltici işler yapanlar için bağışlanma ve büyük bir karşılık vardır. Sabır, iyi işlerle birlikte karşılıkla anılır.
Sık sorulanlar
Sabır kelimesinin sözlük anlamı nedir?
Kök tutmak, alıkoymaktır. Sabır, kişinin kendini akıl ve dinin gerektirdiği şeyde tutması, sızlanmanın karşıtıdır.
Kur'an'da sabır hangi bağlamlarda geçer?
Yalanlanma ve eziyet karşısında direnmek, Allah hükmünü verene kadar beklemek, çekişmeyi bırakmak ve düzeltici işler yapanların karşılığı bağlamlarında geçer.