Sahiplik
Bir şeyle yan yana bulunup ondan ayrılmamak; arkadaş, yoldaş ve bir şeyin sahibi bu kökle anılır.
Köklerde ne diyor?
صحب (SHb): Bir şeyle yan yana bulunup ona yakın olmak temel anlamdır. Sahip, uzun süre birinden ayrılmayan kimsedir; bir şeyin maliki ve onda tasarruf eden de böyle anılır.
صحب (SHb) — Yan yana bulunmak, yakın olmak (Mekâyîs): أصل واحد يدل على مقارنة شيء ومقاربته
صحب (SHb) — İnsan, hayvan, yer ya da zamana bağlı kalan (Müfredât): الصاحب: الملازم إنسانا كان أو حيوانا
صحب (SHb) — Bir şeyin maliki (Müfredât): ويقال للمالك للشيء: هو صاحبه
صحب (SHb) — Uzun beraberlik; bir araya gelmekten ileri (Müfredât): والمصاحبة والاصطحاب أبلغ من الاجتماع
صحب (SHb) — Boyun eğip uysallaşmak (Mekâyîs): أصحب فلان، إذا انقاد
صحب (SHb) — Bir şeyle uyuşan şey (Ayn): وكل شيء لاءم شيئا فقد استصحبه
Tanım
Sözlükte kök, bir şeyle yan yana bulunup ona yakın olmaktır. Sahip, uzun süre birinden ayrılmayan kimsedir; bir şeyin maliki ve onda tasarruf eden de böyle anılır. Kur'an'da kelime çoğunlukla bir hâle, bir yere ya da bir durağa bağlı kalanları anlatır: ateşin ve cennetin arkadaşları, zindan arkadaşı, bir topluluğun halkı ve eş anlamında kullanılan sahibe.
Ayetlerle
Bakara 39. ayet — Gerçekleri örtüp ayetleri yalanlayanlar ateşin arkadaşları olarak anılır ve orada kalıcı oldukları bildirilir.
Enam 101. ayet — Allah'ın bir eşi olmadığı halde nasıl evladı olabilir denir; kök burada eş, yani birlikte bulunan anlamındadır.
Yunus 26. ayet — İyilik yapanlara en iyisi ve fazlası vardır; onlar cennet arkadaşlarıdır ve orada kalıcıdırlar.
Yusuf 39. ayet — Yusuf zindandaki iki arkadaşına farklı rabler mi hayırlı, yoksa ezici bir güce sahip tek Allah mı diye seslenir.
Hicr 78. ayet — Eyke'nin arkadaşlarının kesinlikle yanlış yapanlar olduğu söylenir; kök bir yerin halkını anlatmak için kullanılır.
Sık sorulanlar
Ateşin arkadaşları ifadesi ne anlatır?
Kök, bir şeyle yan yana bulunmak ve ayrılmamak demektir. Ayetlerde ateşin arkadaşları, gerçekleri örtüp ayetleri yalanlayanlar olarak anılır ve orada kalıcı oldukları bildirilir.
Bu kök yalnız arkadaş anlamında mı geçer?
Hayır. Ayetlerde zindan arkadaşı, Eyke ve Medyen halkı, cennet arkadaşları ve Allah için olmayan eş anlamında sahibe bu kökle geçer.