Sultan
Güç ve baskıdan doğan sultan, Kur'an'da çoğunlukla bir iddianın arkasındaki yetki ve açık kanıt anlamında geçer.
Köklerde ne diyor?
سلط (slT): Güç ve baskı temel anlamdır; sultan, baskın gelme gücü ve kalplere hükmeden delil anlamı buradan doğar. Dili sivri kişiye de selît denir.
سلط (slT) — Güç ve baskı (Mekâyîs): وهو القوة والقهر
سلط (slT) — Baskı kurmaya güç yetirmek (Müfredât): السلاطة: التمكن من القهر
سلط (slT) — Delil, hüccet (sultân) (Mekâyîs): والسلطان: الحجة
سلط (slT) — Hükümdarın kudreti (Ayn): والسلطان: قدرة الملك
سلط (slT) — Dili keskin, söz ustası kişi (Mekâyîs): والسليط من الرجال: الفصيح اللسان الذرب
سلط (slT) — Zeytinyağı (Müfredât): والسليط: الزيت بلغة أهل اليمن
Tanım
Kökün temel anlamı güç ve baskı kurmaya güç yetirmektir. Sözlüklerde buradan delil, hüccet ve hükümdarın kudreti anlamları doğar. Kur'an'da sultan, çoğu yerde bir görüşün ya da davranışın dayandığı yetkiyi ve kanıtı gösterir: Allah'ın hakkında yetki indirmediği şeyler, açık ve kanıtlı yetki, birinin başkası üzerindeki hükmü. Aynı sözcük yanlışa uğrayanın yakınına tanınan yetki için de kullanılır.
Ayetlerle
Ali İmran 151. ayet — Gerçekleri örtenlerin, hakkında yetki indirilmemiş şeyleri Allah'a ortak koşmaları anlatılır. Sultan burada bir ortak koşma tutumunun dayanabileceği bir yetkinin bulunmadığını gösterir.
Araf 33. ayet — Haram kılınanlar sayılırken, hakkında yetki indirilmemiş şeyi Allah'a ortak koşmak da anılır. Ayet, yetkisiz bir iddiayı Allah hakkında bilmediğini söylemekle yan yana koyar.
Hud 96. ayet — Musa'nın ayetlerle ve apaçık bir yetkiyle gönderildiği söylenir. Sultan burada ayetlerin yanında anılan, açık seçik bir dayanak ve güç olarak geçer.
Hicr 42. ayet — Allah kullarının üzerinde sapkınlara uyanlar dışında bir yetkinin bulunmadığını bildirir. Burada sultan, bir varlığın bir başkasını yönlendirme gücünü anlatır.
İsra 33. ayet — Haksız yere etkisizleştirilen kişinin yakınına bir yetki tanındığı söylenir ve ölçüyü aşmaması istenir. Sultan, hak sahibine verilen yetki anlamında kullanılmıştır.
Kehf 15. ayet — İlahlar edinen halk için, açıkça ortaya koyan kanıtlı bir yetki getirmeleri gerekeceği söylenir. Sultan burada iddiayı destekleyen açık delil anlamını taşır.
Sık sorulanlar
Kur'an'da sultan ne anlama gelir?
Kök anlamı güç ve baskıdır. Ayetlerde sultan çoğunlukla bir iddianın dayandığı yetki ve kanıt olarak geçer; örneğin Allah'ın hakkında yetki indirmediği şeyler denir.
Sultan kanıtla nasıl ilişkilidir?
Sözlükte sultan delil ve hüccet anlamını da taşır. Ayetlerde apaçık yetki, ayetlerle birlikte ve açık kanıt gibi bağlamlarda anılır; yetkisiz iddia ise sorgulanır.