Tebdil
Bedel, birinin gidip yerine başkasının geçmesidir; Kur'an'da sözün, nimetin ya da bir toplumun başkasıyla değiştirilmesi anlatılır.
Köklerde ne diyor?
بدل (bdl): Bir şeyin, giden başka bir şeyin yerine geçmesi temel anlamdır. Bir şeyi ötekinin yerine koymak ve karşılığı getirilmese de değiştirmek buradan doğar.
بدل (bdl) — Gidenin yerine bir başkasının geçmesi (Mekâyîs): أصل واحد، وهو قيام الشيء مقام الشيء الذاهب
بدل (bdl) — Bir şeyi diğerinin yerine koymak; ivazdan geniş (Müfredât): جعل شيء مكان آخر، وهو أعم من العوض
بدل (bdl) — Yerine bir şey getirmeden değiştirmek (Müfredât): والتبديل قد يقال للتغيير مطلقا وإن لم يأت ببدله
بدل (bdl) — Bir şeyin halefi, yerine geçen (Ayn): البدل: خلف من الشيء
بدل (bdl) — Bir şeyi diğerinin yerine almak (Lisân): واستبدل الشيء بغيره وتبدله به إذا أخذه مكانه
Tanım
Kökün temel anlamı, giden bir şeyin yerine başkasının geçmesidir. Sözlükler bir şeyi ötekinin yerine koymayı ve karşılığı getirilmeden değiştirmeyi, yani yerine geçen halefi anar. Kur'an'da kök, sözü ya da nimeti başkasıyla değiştirmeyi, bir toplumu bir başkasıyla değiştirmeyi ve Allah'ın hükümlerinde değişiklik olmadığını anlatır.
Ayetlerle
Bakara 59. ayet — Yanlış yapanlar kendilerine söylenen sözü başkasıyla değiştirmiş, bunun üzerine gökten azap inmiştir.
Nisa 2. ayet — Yetimlerin malında temiz olanı pis olanla değiştirmemek istenir; değiştirme bir haksızlık biçimidir.
Enam 34. ayet — Elçiler yalancı sayılıp sabrettiklerinde, Allah'ın hükümleri için değişiklik olmadığı söylenir.
Tevbe 39. ayet — Seferber olmayanların, Allah tarafından başka bir halkla değiştirileceği bildirilir.
Nahl 101. ayet — Bir ayetin yerine bir ayet getirildiğinde karşı çıkanlar 'sen uydurucusun' derler.
Furkan 70. ayet — Hatasından dönenlerin kötülüklerini Allah iyiliklere çevirir. Tebdil burada olumlu bir değişimdir.
Sık sorulanlar
Bedel kökü Kur'an'da ne anlatır?
Bir şeyin yerine başkasının geçmesini anlatır. Ayetlerde sözün, nimetin, ayetin ya da bir halkın değiştirilmesi, bir de Allah'ın hükümlerinde değişiklik olmaması geçer.
Tebdil her zaman olumsuz mudur?
Hayır. Sözü değiştirmek eleştirilirken (2:59), tövbe edenlerin kötülüklerinin iyiliklere değiştirilmesi bir lütuf olarak anılır (25:70).