Vizr
Sığınak ve ağırlık iki temel anlamdır; Kur'an'da kişinin sırtında taşıdığı yük, üstlendiği ağırlık ve yardımcı olan vezir bu kökle anlatılır.
Köklerde ne diyor?
وزر (wzr): İki temel anlamı vardır: sığınak ve bir şeydeki ağırlık. Günah ağırlık olarak 'vizr' adını alır; vezir, efendisinin yükünü taşıyandır.
وزر (wzr) — İki asıl: sığınak ve ağırlık (Mekâyîs): أحدهما الملجأ، والآخر الثقل في الشيء
وزر (wzr) — Sığınılan dağ (Müfredât): الوزر: الملجأ الذي يلتجأ إليه من الجبل
وزر (wzr) — Ağırlık; günah için de kullanılır (Müfredât): ويعبر بذلك عن الإثم كما يعبر عنه بالثقل
وزر (wzr) — Vezir: emirinin yükünü taşıyan (Müfredât): والوزير: المتحمل ثقل أميره وشغله
وزر (wzr) — Yardım etmek (Müfredât): والموازرة: المعاونة
وزر (wzr) — Savaş araçları, silah (Müfredât): وأوزار الحرب واحدها وزر: آلتها من السلاح
Tanım
Sözlük iki asıl gösterir: sığınak ve ağırlık. Ağırlıktan yük, yükten de günah anlamı çıkar; vezir, efendisinin yükünü taşıyandır. Kur'an'da kök, kişinin kendi üstlendiği ağırlığı anlatır: herkes yükünü kendi taşır, bir üstlenici başkasının yükünü üstlenmez. Kök aynı zamanda yardımcıyı, yani yükün paylaşıldığı kişiyi de anlatır.
Ayetlerle
Enam 164. ayet — Her nefsin kazancının kendi üzerine olduğu, hiçbir üstlenenin başkasının yükünü üstlenmeyeceği söylenir.
Nahl 25. ayet — Kıyamet günü bazılarının yüklerini tam olarak taşıyacağı ve bilgisizce saptırdıklarının yüklerinden de pay alacağı anlatılır.
İsra 15. ayet — Doğru yolu görenin kendi lehine, sapanın kendi aleyhine hareket ettiği; kimsenin başkasının yükünü taşımayacağı belirtilir.
Taha 29. ayet — Musa, ahalisinden kendisine bir vezir verilmesini ister; yük paylaşan yardımcı anlamı öne çıkar.
Taha 87. ayet — Kavmin süsünden yük üstlendiklerini söyleyenler, bu yükü attıklarını anlatır; kelime ağırlık olarak geçer.
İnşirah 2. ayet — Sırtı ağırlaştıran bir yükün kaldırıldığı söylenir; kelime somut bir yük gibi, sırta binen ağırlık olarak kullanılır.
Sık sorulanlar
Vizr kelimesi Kur'an'da ne anlatır?
Üstlenilen ağırlığı; ayetlerde kişinin sırtında taşıdığı yük olarak geçer ve her üstlenenin yalnız kendi yükünü taşıyacağı vurgulanır.
Vezir ile vizr arasındaki bağ nedir?
İkisi de aynı kökten gelir. Vezir, bir başkasının yükünü paylaşan yardımcıdır; Musa'nın Harun için istediği yardımcılık bu anlamdadır.