Yararlanma
Fayda ve iyilikte sürenin uzaması olan bu kök, geçici yararlanma ve eşya anlamlarına gelir. Kur'an'da dünya hayatı bu kelimeyle anılır.
Köklerde ne diyor?
متع (mtE): Fayda ve iyilikte sürenin uzaması temel anlamdır; geçici yararlanma (metâ'), ev eşyası ve boşanan kadına verilen hediye bundan doğar.
متع (mtE) — Yarar ve iyilikte sürenin uzaması (Mekâyîs): يدل على منفعة وامتداد مدة في خير
متع (mtE) — Bir süreye yayılan yararlanma (Müfredât): والمتاع: انتفاع ممتد الوقت
متع (mtE) — Uzayıp yükselmek (Müfredât): المتوع: الامتداد والارتفاع
متع (mtE) — İnsanın ihtiyaçlarında yararlandığı eşya (Ayn): ما يستمتع به الإنسان في حوائجه
متع (mtE) — Boşanan kadına verilen şey (Ayn): ومتعة المرأة المطلقة
متع (mtE) — Hacca umreyi katmak (Lisân): والمتعة والمتعة: العمرة إلى الحج
Tanım
Kökün temel anlamı yarar ve iyilikte sürenin uzamasıdır. Bir süreye yayılan yararlanma, insanın ihtiyaçlarında kullandığı eşya ve boşanan kadına verilen şey bu asıldan doğar. Kur'an'da kelime çoğunlukla bir zamana kadar süren yararlanma anlamında geçer. Dünya hayatı bu kelimeyle anılır; ayetler onu ahiretin yanında az ve aldatıcı bir yararlanma diye niteler. Yeryüzünde kalış da bir zamana kadar yararlanma olarak belirtilir.
Ayetlerle
Bakara 36. ayet — Adem ve eşine yeryüzünde kalacakları bir yer ve bir zamana kadar yararlanma olduğu söylenir. Yararlanma burada süresi sınırlı olarak anılır.
Ali İmran 185. ayet — Her can ölümü tadar ve dünya hayatı aldatıcı bir yararlanmadan başka bir şey değildir. Kelime dünya hayatını nitelemek için geçer.
Maide 96. ayet — Deniz avı ve yiyeceği, yolcular için ve sizin için bir yararlanma olarak helal kılınır. Burada kelime faydalanılan şey anlamındadır.
Tevbe 38. ayet — Dünya hayatının yararlanması ahirettekine göre azdır denir. Ayet iki hayatı karşılaştırır.
Yunus 23. ayet — Taşkınlığın insanın kendi aleyhine olduğu ve bunun dünya hayatının bir yararlanması olduğu söylenir. Sonra dönüşün Allah'a olduğu belirtilir.
İbrahim 30. ayet — Allah'a eşler kılanlara yararlanın bakalım, varış yeriniz ateştir denir. Fiil biçimi burada bir uyarı olarak geçer.
Sık sorulanlar
Dünya hayatı neden yararlanma diye anılır?
Kök yarar ve iyilikte sürenin uzaması anlamındadır. Ayetler dünya hayatını bir süreye bağlı ve ahiretin yanında az bir yararlanma olarak niteler.
Kur'an'da bu kök yalnız dünya hayatı için mi geçer?
Hayır. Yeryüzünde kalış, deniz avı ve yiyecek ve ev eşyası gibi faydalanılan şeyler için de aynı kök kullanılır.