Yücelik
Yükseklik ve yücelik kökünden gelir; Kur'an'da Allah'ın yüceliğini, insanın yeryüzünde büyüklenmesini ve alt üst etmeyi anlatır.
Köklerde ne diyor?
علو (Elw): Yükseklik ve yücelik temel anlamdır; alt olanın karşıtı olan üstü bildirir. Yeryüzünde büyüklenmek ve birine üstün gelmek de bu kökle anlatılır.
علو (Elw) — Yükseklik, yücelik (Mekâyîs): أصل واحد يدل على السمو والارتفاع
علو (Elw) — Üst; alt olanın karşıtı (Müfredât): العلو: ضد السفل
علو (Elw) — Büyüklenme ve zorbalık (Ayn): والعلو العظمة والتجبر
علو (Elw) — Allah'ın, nitelendirenlerin vasfını aşması (Müfredât): يعلو أن يحيط به وصف الواصفين
علو (Elw) — Birine üstün gelip onu yenmek (Lisân): وعلا فلان فلانا إذا قهره
علو (Elw) — Yüksek dağın başı (Ayn): والعلياء: رأس كل جبل مشرف
Tanım
Kökün temel anlamı yükseklik ve yücelik, yani alt olanın karşıtı olan üsttür. Büyüklenme ve zorbalık, birine üstün gelmek ve Allah'ın nitelendirenlerin vasfını aşması da bu kökle anlatılır. Kur'an'da kök hem Allah'ın yüceliği hem Firavun gibilerin yeryüzünde üstünlük taslaması hem de üstün altın yerini almasıyla geçer.
Ayetlerle
Enam 100. ayet — Allah'a ortaklar uyduranların nitelemelerinden O'nun münezzeh ve yüce olduğu söylenir. Kök, Allah'ın yüceliğini anlatır.
Rad 9. ayet — Allah, görünen ve görünmeyeni bilen, büyük ve yüceler yücesi olarak anılır. Kök bu ayette O'nun bilgisindeki yüceliği anlatır.
Nahl 1. ayet — Allah'ın emrinin yaklaştığı ve O'nun ortak koştukları şeylerden yüce olduğu söylenir. Kök yine Allah'ın yüceliğini anlatır.
Yunus 83. ayet — Musa'ya yalnız bir soyun inandığı ve Firavun'un yeryüzünde üstün olduğu söylenir. Kök burada zorba bir üstünlüğü anlatır.
Hud 82. ayet — Emir gelince oranın üstü altına çevrildiği ve üzerine pişmiş çamurdan taşlar yağdırıldığı söylenir. Kök, üst olanı anlatır.
Araf 190. ayet — Allah'a ortak koşanların koştuğu şeylerden yüce olduğu söylenir. Kök, ortak koşulan şeylerin üzerindeki yüceliği anlatır.
Sık sorulanlar
Yücelik kelimesinin kök anlamı nedir?
Kökün temel anlamı yüksek ve üst olmaktır. Allah için yücelik, insan için ise büyüklenme ya da üstün gelme anlamında geçer.
Aynı kök hem Allah hem Firavun için nasıl geçer?
Allah için yüceler yücesi olması, Firavun için ise yeryüzünde üstünlük taslaması anlatılır; kök, üstte olmaya dairdir.