زخرف (zxrf) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler
زخرف (zxrf) kökü Kuran'da 4 ayette, toplam 4 kez geçer. Temel anlamı: Temel anlamı süs ve bezemedir; kök anlamıyla altına denir, sonra her türlü süs için kullanılır. Üstü örtülü, parlatılmış söz ve nesne için de benzetme yoluyla söylenir. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Müfredât maddeleri künyeleriyle verilir.
زخرف kökü ne anlama gelir?
Temel anlamı süs ve bezemedir; kök anlamıyla altına denir, sonra her türlü süs için kullanılır. Üstü örtülü, parlatılmış söz ve nesne için de benzetme yoluyla söylenir.
زخرف (zxrf) kökü Kuran'da 4 ayette, toplam 4 kez geçer.
زخرف kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları
Süs, bezeme (Müfredât)
الزخرف: الزينة المزوقة
Altın (Lisânü'l-Arab)
الزخرف الذهب هذا الأصل
Parlatılmış, bezenmiş söz (Müfredât)
المزوقات من الكلام
Üstü kaplanmış, yaldızlanmış her şey (Lisânü'l-Arab)
ثم شبه كل مموه مزور به
Evi süslemek (Lisânü'l-Arab)
وزخرف البيت زخرفة: زينه وأكمله
Lisânü'l-Arab'da زخرف maddesi (İbn Manzûr)
زخرف: الزُّخْرُفُ: الزِّينةُ. ابْنُ سِيدَهْ: الزُّخْرفُ الذَّهَبُ هَذَا الأَصل، ثُمَّ سُمِّي كُلُّ زِينةٍ زُخْرُفاً ثُمَّ شُبِّهَ كلُّ مُمَوَّه مُزَوَّرٍ بِهِ. وَبَيْتٌ مُزَخْرفٌ، وزَخْرَفَ الْبَيْتَ زَخْرَفَةً: زَيَّنَه وأَكْمَلَه. وكلُّ مَا زُوِّقَ وزُيِّنَ، فَقَدْ زُخْرِفَ. وَفِي الْحَدِيثِ: / أَن النَّبِيَّ، ﷺ، لَمْ يَدْخُلِ الْكَعْبَةَ حَتَّى أَمَرَ بالزُّخْرُفِ فنُحِّيَ؛ قَالَ: الزُّخْرُفُ هَاهُنَا نُقُوشٌ وتَصاويرُ تُزَيَّنُ بِهَا الكعبةُ وَكَانَتْ بِالذَّهَبِ فأَمر بِهَا حَتَّى حُتّت؛ وَمِنْهُ قَوْلُهُ تَعَالَى: وَلِبُيُوتِهِمْ أَبْواباً وَسُرُراً عَلَيْها يَتَّكِؤُنَ وَزُخْرُفاً؛ قَالَ الْفَرَّاءُ: الزُّخْرُفُ الذَّهَبُ، وَجَاءَ فِي التَّفْسِيرِ: إنَّا نَجْعَلُهَا لَهُمْ مِنْ فِضَّة وَمِنْ زُخْرف، فَإِذَا أَلقيت مِنَ الزُّخْرُف[[. قوله [ألقيت من الزُّخْرُف] كذا بالأصل يريد إذا لم تقدر دخول من على زخرف أوقعت إلخ.]] أَوقعت الفعل عليه أَي وزخرفاً نَجْعَلُ لَهُمْ ذَلِكَ، قِيلَ: وَمَعْنَاهُ وَنَجْعَلُ لَهُمْ مَعَ ذَلِكَ ذَهَبًا وغِنًى، قَالَ: وَهُوَ أَشبه الْوَجْهَيْنِ بِالصَّوَابِ. وَفِي الْحَدِيثِ: / نَهَى أَن تُزَخْرَفَ المساجدُ / أَي تُنْقَشَ وتُمَوَّه بِالذَّهَبِ، وَوَجْهُ النَّهْيِ يَحْتَمِلُ أَن يَكُونَ لِئَلَّا تَشْغَل المصلي. / وَفِي الْحَدِيثِ الْآخَرِ: / لَتُزَخْرِفُنّها كَمَا زَخْرَفَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى، يَعْنِي الْمَسَاجِدَ. وَفِي حَدِيثِ صِفَةِ الْجَنَّةِ: / لَتَزَخْرَفَتْ لَهُ ما بين خَوافِقِ السمواتِ والأَرض. /
Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 9, s. 132 — Şamile'de tam madde
Kitâbu'l-Ayn'da زخرف maddesi (Halîl b. Ahmed)
الرُخرف: اة وينت مُرَعْرَف. وتزخرف الرجل: تَربّنَ. والأخرف: الذَهَبْ. والرّخارف. ما يُرَخرَفُ من السفن. والرّعارفة: ُوَيْبَاتٌ تطيرٌ على الماء ذواتُ 5 المزدغة: لغة فى المصدَغَة.
Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed
Müfredât'da زخرف maddesi (Râgıb el-İsfehânî)
الزخرف: الزينة المزوقة، ومنه قيل للذهب: زخرف، وقال: أخذت الأرض زخرفها [يونس/ 24] ، وقال: بيت من زخرف [الإسراء/ 93] ، أي: ذهب مزوق، وقال: وزخرفا [الزخرف/ 35] ، وقال: زخرف القول غرورا [الأنعام/ 112] ، أي: المزوقات من الكلام.
Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 379 — Şamile'de tam madde
زخرف kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?
زُخْرُفٍ (zuhrufin) — altından: 1 kez · زُخْرُفَ (zuhrufe) — yaldızlı: 1 kez · زُخْرُفَهَا (zuhrufeha) — güzelliğini: 1 kez · وَزُخْرُفًۭا ۚ (ve zuhrufen) — ve (nice) süsler: 1 kez
زخرف kökü hangi ayetlerde geçer?
- Enam Suresi 112. ayet — Böylece her Nebi'ye ins ve cinn şeytânları düşman yaptık. Onların kimileri kimilerine aldatıcı yaldızlı sözler…
- Yunus Suresi 24. ayet — Dünya hayatı, gökten indirdiğimiz yağmurla hayat bulup yeşeren, insanların ve hayvanların yararlandıkları yeryüzü…
- İsra Suresi 93. ayet — "Veya altından bir evin olmalı, ya da göğe yükselmelisin. Çıksan dahi, bize oradan okuyacağımız bir kitâp indirmedikçe…
- Zuhruf Suresi 35. ayet — Ve altına boğardık. Bunların tamamı, Dünya hayatının kazanımından başka bir şey değildir. Âhiret ise Rabb'inin yanında…