Acz
Acz, bir işi yapmaya gücü yetmemektir. Ayetlerde birini aciz bırakmaya çalışmak ve onu başaramamak sık geçer.
Köklerde ne diyor?
عجز (Ejz): İki temel anlamı vardır: güçsüzlük ve bir şeyin arka kısmı. Acz, bir işi yapmaya gücü yetmemektir; ihtiyar kadın (acûz) da bu köktendir.
عجز (Ejz) — Güçsüzlük, zayıflık (Mekâyîs): يدل أحدهما على الضعف
عجز (Ejz) — Bir şeyin arka kısmı (Mekâyîs): والآخر على مؤخر الشيء
عجز (Ejz) — Bir işi yapamamak; gücün karşıtı (Müfredât): اسما للقصور عن فعل الشيء، وهو ضد القدرة
عجز (Ejz) — Birini aciz bırakmak (Müfredât): وعاجزته: جعلته عاجزا
عجز (Ejz) — Kararlılığın karşıtı (Ayn): والعجز نقيض الحزم
عجز (Ejz) — İhtiyar kadın (Mekâyîs): العجوز: المرأة الشيخة
Tanım
Kökün iki temel anlamı güçsüzlük ve bir şeyin arka kısmıdır. Acz, işi yapamamak, gücün karşıtıdır; birini aciz bırakmak da aynı kökten fiildir. Kur'an'da çoğunlukla Allah'ı ya da ayetleri aciz bırakamayacağı söylenen kimseler anılır; ayrıca bir kişinin kendi güçsüzlüğünü fark ettiği ve ihtiyar kadının anıldığı yerler vardır.
Ayetlerle
Maide 31. ayet — Kardeşini öldüren kişi, ölüsünü örten bir karga görünce bunu yapacak kadar aciz miyim diye hayıflanır.
Enam 134. ayet — Vaat edilen şeyin geleceği ve karşı çıkanların onu aciz bırakamayacağı söylenir.
Tevbe 2. ayet — Dört ay dolaşın ve bilin ki Allah'ı aciz bırakıcı değilsiniz denir.
Hud 20. ayet — Gerçeği örtenler yeryüzünde aciz bırakıcı olamazlar; Allah'tan başka yakınları da yoktur.
Hac 51. ayet — Ayetleri aciz bırakmak için koşturanlar cehennemin arkadaşları olarak anılır.
Nur 57. ayet — Gerçekleri örtenlerin yeryüzünde aciz bırakıcı olacağı sanılmasın denir; barınakları ateştir.
Sık sorulanlar
Acz sözcüğü Kur'an'da ne için kullanılır?
İşi yapamamak anlamında kendi güçsüzlüğünü fark etme için, çoğunlukla da Allah'ı ya da ayetleri aciz bırakmaya çalışıp bunu başaramayanlar için kullanılır.
Allah'ı aciz bırakmak ne demektir?
Ayetlerde bu, vaat edilen şeyin gelmesini engelleyememek ve Allah'ın önüne geçememek anlamında geçer; böyle bir güç kimseye verilmemiştir.