Akıl
Eql kökü alıkoymak anlamındadır; akıl, insanı çirkin söz ve işten alıkoyan güçtür ve cehaletin karşıtıdır.
Köklerde ne diyor?
عقل (Eql): Alıkoymak temel anlamdır; akıl, insanı çirkin söz ve işten alıkoyan güçtür ve cehaletin karşıtıdır. Deveyi bağlamak ve kan bedeli (diyet) de bu anlamdan gelir.
عقل (Eql) — Bir şeyi alıkoymak (Mekâyîs): يدل عظمه على حبسة في الشيء
عقل (Eql) — Çirkin söz ve işten alıkoyan güç (Mekâyîs): وهو الحابس عن ذميم القول والفعل
عقل (Eql) — Cehaletin karşıtı (Ayn): العقل: نقيض الجهل
عقل (Eql) — Gönülde kavranan şey (Ayn): والمعقول: ما تعقله في فؤادك
عقل (Eql) — Devenin ayağını iple bağlamak (Ayn): وعقلت البعير عقلا شددت يده بالعقال
عقل (Eql) — Kan bedeli, diyet (Mekâyîs): ومن الباب العقل، وهي الدية
Tanım
Eql kökünün temel anlamı bir şeyi alıkoymaktır. Devenin ayağını iple bağlamak ve kan bedeli de bu anlamdan gelir. Akıl, insanı çirkin söz ve işten alıkoyan, gönülde kavranan güçtür; cehaletin karşıtıdır. Kur'an'da kök genellikle fiil hâlinde geçer: aklını kullanmayanlar kınanır, ayetlerin aklını kullanan bir halk için olduğu söylenir.
Ayetlerle
Bakara 44. ayet — Kitabı okuyup aktaranların insanlara erdemli olmayı emredip kendilerini unutmaları sorgulanır. Soru, aklını kullanmaz mısınız diye biter.
Enam 32. ayet — Dünya hayatının oyun ve oyalanma, ahiret yurdunun ise korunanlar için hayırlı olduğu söylenir. Ardından aklınızı kullanmaz mısınız diye sorulur.
Enfal 22. ayet — Allah katında canlıların en kötüsü, aklını kullanmayan sağır ve dilsizler olarak tanımlanır. Akıl kullanmamak burada ağır bir kusurdur.
Yusuf 2. ayet — Kitabın açık, anlaşılır bir hitap olarak indirilmesinin gerekçesi, aklınızı kullanın diye olmasıdır.
Rad 4. ayet — Komşu kıtalar, bahçeler ve tek sudan sulandığı hâlde birbirinden farklı ürünler anılır. Bunda ayetler, aklını kullanan bir halk içindir.
Sık sorulanlar
Akıl kelimesinin sözlük anlamı nedir?
Eql kökü alıkoymak demektir. Akıl, insanı çirkin söz ve işten alıkoyan güçtür; cehaletin karşıtıdır. Deveyi bağlamak ve kan bedeli de aynı köktendir.
Kur'an akıldan nasıl söz eder?
Kök çoğunlukla fiil olarak geçer ve aklını kullanmaya çağrı yapılır. Ayetler, aklını kullanan bir halk için ayetlerin bulunduğunu söyler.