Arınma
Temizlik ve kirin giderilmesi temel anlamdır; beden ve nefis temizliğini, âdetten temizlenmeyi ve temizleyen suyu kapsar.
Köklerde ne diyor?
طهر (Thr): Temizlik ve kirin giderilmesi temel anlamdır; hem bedenin hem nefsin temizliğini kapsar. Kadının âdetten temizlenmesi ve temizleyen su da bu köktendir.
طهر (Thr) — Temizlik, kirin gitmesi (Mekâyîs): أصل واحد صحيح يدل على نقاء وزوال دنس
طهر (Thr) — Beden ve nefis temizliği (Müfredât): والطهارة ضربان: طهارة جسم، وطهارة نفس
طهر (Thr) — Kınanacak ve çirkin her şeyden uzak durmak (Mekâyîs): والتطهر: التنزه عن الذم وكل قبيح
طهر (Thr) — Âdetin karşıtı, temizlik hâli (Ayn): الطهر: نقيض الحيض
طهر (Thr) — Kendisi temiz, başkasını temizleyen su (Mekâyîs): الطهور: الطاهر، في نفسه، المطهر لغيره
Tanım
Sözlüklere göre kök, temizliği ve kirin gitmesini anlatır; hem beden hem nefis temizliği, kınanacak şeylerden uzak durmak ve âdetin karşıtı olan temiz hâli bu köktendir. Kendisi temiz olup başkasını temizleyen su da aynı kökle anılır. Kur'an'da kök; temiz kılınan eşler, mallardan alınan sadakanın insanı temizlemesi, evin temizlenmesi, gökten inen temiz su ve sürekli temizlenme çabası gibi kullanımlarda görülür.
Ayetlerle
Nisa 57. ayet — İnanıp düzeltici işler yapanlara cennette tertemiz eşler olduğu söylenir; kök, eşlerin arı ve temiz kılınmış olmasını anlatır.
Tevbe 103. ayet — Mallardan alınacak sadakanın onları temizleyip arıtacağı söylenir; kök, bir davranışın insanı arındırması için kullanılır.
Hac 26. ayet — İbrahim'e evi tavaf edenler, kıyam edenler ve boyun eğenler için temizlemesi söylenir; temizleme bir mekâna yönelir.
Furkan 48. ayet — Gökten temiz ve temizleyici bir su indirildiği anlatılır; aynı kök suyun hem temiz hem arındırıcı olmasını gösterir.
Neml 56. ayet — Lut ailesi için 'çok çok temizlenen insanlar' denilerek onların kentten çıkarılması istenir; kök burada temizlenme çabası anlamındadır.
Ahzab 33. ayet — Ev ahalisinden pisliğin giderilmesi ve onların tertemiz yapılması istenir; arınma, Allah'ın dilediği bir hâl olarak geçer.
Sık sorulanlar
Bu kök yalnız beden temizliği midir?
Hayır. Sözlük hem beden hem nefis temizliğini sayar. Ayetlerde eşlerin temiz kılınması, sadakanın arındırması, evin temizlenmesi ve temiz suyun inmesi aynı kökle anlatılır.
Temizleyen su nasıl geçer?
Sözlük, kendisi temiz olup başkasını temizleyen suyu bu kökle anar. Ayet, gökten temiz ve temizleyici bir su indirildiğini söyler; kök hem temizliği hem arındırma işlevini taşır.