Arınmışlık
Temizlik ve kusurdan arınmışlık; Kur'an'da arındırılmış yer, Ruhu'l-Kudüs ve Allah'ın Kuddûs adı bu kökle geçer.
Köklerde ne diyor?
قدس (qds): Temizlik temel anlamdır; mukaddes toprak, Rûhu'l-kudüs (Cebrâil) ve Allah'ın her kusurdan uzak olması (Kuddûs) bundan doğar.
قدس (qds) — Temizlik, arınmışlık (Mekâyîs): وهو يدل على الطهر
قدس (qds) — Arınmış toprak (Mekâyîs): الأرض المقدسة هي المطهرة
قدس (qds) — İlahî arındırma (Müfredât): التقديس: التطهير الإلهي
قدس (qds) — Allah'ı tenzih etmek (Ayn): القدس: تنزيه الله
قدس (qds) — Rûhu'l-kudüs: Cebrâil (Mekâyîs): وجبرئيل عليه السلام روح القدس
قدس (qds) — Kuddûs: kusur ve eksiklerden arınmış (Lisân): وهو الطاهر المنزه عن العيوب والنقائص
Tanım
Sözlükte kök temizlik ve arınmışlığı anlatır; arınmış toprak, ilahî arındırma ve her kusurdan uzak olmak bu anlamdan çıkar. Kur'an'da kelime arındırılmış bir yer ve vadi için, indirilen Ruhu'l-Kudüs için ve Allah'ın her eksiklikten uzak olduğunu gösteren Kuddûs adı için geçer. Ortak yan, bir şeyin kirden, eksiklikten ya da karışıklıktan ayrılmış olmasıdır.
Ayetlerle
Maide 21. ayet — Musa halkına Allah'ın yazdığı arındırılmış yere girmelerini söyler ve arkalarına dönmemelerini ister; kök burada bir yerin niteliği olarak geçer.
Nahl 102. ayet — Rûhu'l-Kudüs'ün Kur'an'ı Rabbinden gerçek bir amaçla indirdiği söylenir; amaç inananları sabit kılmak ve yol göstermektir.
Taha 12. ayet — Ayakkabıların çıkarılması söylenir ve muhatabın tertemiz bir vadide bulunduğu belirtilir; vadinin arınmışlığı vurgulanır.
Cuma 1. ayet — Göklerdeki ve yerdeki her şey, hükümdar ve her kusurdan arınmış olan Allah için tesbih eder; kelime Allah'ın bir adı olarak geçer.
Naziat 16. ayet — Rabbinin ona iki kez mukaddes kılınmış, temizlenmiş vadide seslendiği anlatılır; 20:12 ile aynı yeri anar.
Sık sorulanlar
Kuddûs adı hangi anlamı taşır?
Kök sözlükte temizlik ve arınmışlıktır. Ayette Allah hükümdar, üstün ve hüküm veren olarak anılırken her kusurdan arınmış olarak da nitelenir (62:1).
Kur'an'da arındırılmış yer nasıl geçer?
Musa'nın girmesi istenen yer ve kendisine seslenilen Tuvâ vadisi bu kökle nitelenir. Ayetler yeri arınmış olarak anar; sebebini kendi sözüyle değil bağlamıyla gösterir (5:21, 20:12).