Ata
Kökün temel anlamı almak, el uzatıp sunmaktır; vermek ve bağış bundan türer. Kur'an'da Allah'ın bağışı ve insanın vermesi bu kökle anlatılır.
Köklerde ne diyor?
عطو (ETw): Almak ve el uzatıp sunmak temel anlamdır; vermek (i'tâ) ve bağış (atâ) buradan türer. Hakkı olmayanı almaya kalkışmak da bu köktendir.
عطو (ETw) — Almak ve sunmak (Mekâyîs): يدل على أخذ ومناولة
عطو (ETw) — Elle uzanıp almak (Mekâyîs): فالعطو: التناول باليد
عطو (ETw) — Vermek, ulaştırmak (Müfredât): والإعطاء: الإنالة
عطو (ETw) — Bağış, verilen şey (atâ, atiyye) (Mekâyîs): والعطاء: اسم لما يعطى
عطو (ETw) — Hakkı olmayan şeye el atmak (Mekâyîs): التعاطي: تناول ما ليس له بحق
عطو (ETw) — Devenin boyun eğmesi (Müfredât): وأعطى البعير: انقاد
Tanım
Sözlükte kök, elle uzanıp almak ve sunmak anlamına gelir; vermek ve bağış bundan türer. Kur'an'da kök, Allah'ın kullarına verdiği şeyleri anlatır: cennet nimetleri, her şeye verilen yapı ve karşılıksız bağış. İnsan için de verici olmak anlamında kullanılır; verip sonra elini çekenle, verici olup sakınan kimse karşı karşıya konur.
Ayetlerle
Hud 108. ayet — Mutlu olanlar cennette, Rabbinin bağışı olarak kesintisiz kalırlar. Bağış, kesilmeyen bir veriş olarak anılır.
Taha 50. ayet — Musa, Rabbimiz her şeye oluşturulma biçimini veren ve sonra yol gösterendir der. Kök, her şeye yapısının verilmesini anlatır.
Sad 39. ayet — Süleyman'a, bu bizim bağışımızdır; hesap tutmadan ister ver, ister tut denir. Bağış, karşılıksız bir verişi anlatır.
Necm 34. ayet — Az verip sonra elini çekenin durumu sorgulanır. Kök, vermenin sürekli olup olmamasıyla birlikte anılır.
Leyl 5. ayet — Veren ve sakınan kimse anılır. Vermek burada Allah'ın sınırlarına uymakla yan yana geçer.
Duha 5. ayet — Rabbinin ileride sana vereceği ve senin razı olacağın söylenir. Allah'ın vermesi, kişinin hoşnut kalmasıyla bağlanır.
Sık sorulanlar
Ata kökünün temel anlamı nedir?
Kökün temel anlamı elle uzanıp almak ve sunmaktır. Vermek ve bağış buradan türer; Kur'an'da hem Allah'ın bağışı hem insanın vermesi bu kökle anlatılır.
Kur'an'da bağış Allah'a nasıl bağlanır?
Cennet nimetleri, her şeye verilen yapı ve karşılıksız bağış, Allah'ın vermesi olarak anılır. Hud 108'de bağış kesintisiz, İsra 20'de kısıtlanmamış olarak geçer.