Barınak
Barınak, toplanıp bir yere sığınmak anlamından gelir; ayetlerde sığınılan yer, varılıp kalınan yurttur.
Köklerde ne diyor?
اوي (Awy): İki temel anlamı vardır: toplanıp bir yere sığınmak ve birine acımak. Barınak (me'vâ), her canlının gece ya da gündüz sığındığı yerdir.
اوي (Awy) — İki asıl: toplanmak ve acımak (Mekâyîs): أصلان: أحدهما التجمع، والثاني الإشفاق
اوي (Awy) — Bir şeye katılıp sığınmak (Müfredât): أوى إلى كذا: انضم إليه
اوي (Awy) — Sığınılan yer, barınak (Mekâyîs): والمأوى: مكان كل شيء يأوى إليه ليلا أو نهارا
اوي (Awy) — Kuşların bir araya toplanması (Ayn): وتأوت الطير، إذا انضم بعضها إلى بعض
اوي (Awy) — Birine yüreği yumuşayıp acımak (Mekâyîs): وهو أن يرق له ويرحمه
Tanım
Kökün iki asıl anlamı toplanıp bir yere sığınmak ve birine acımaktır. Barınak yani mevâ, her canlının gece ya da gündüz sığındığı yerdir. Kur'an'da bu kök hem birinin bir yere ya da bir kimseye sığınması hem de kimi kimselerin varacağı yer için kullanılır. Ayetler barınağı sıkça ateşle birlikte anar.
Ayetlerle
Ali İmran 151. ayet — Gerçekleri örtenlerin barınağı ateş diye anılır; ayet barınak sözünü varılan ve kalınan yer anlamında kullanır.
Nisa 97. ayet — Kendilerine yanlış yapanların barınağı cehennem olarak anlatılır; ayette yeryüzünün geniş olduğu hatırlatılır.
Hud 43. ayet — Nuh'un oğlu bir dağa sığınacağını söyler; burada barınmak, sudan korunmak için bir yere sığınmaktır.
Yusuf 69. ayet — Yusuf kardeşini yanına alıp bağrına basar; bu kökten fiil, birini kendine katıp barındırmayı anlatır.
Kehf 10. ayet — Gençler mağaraya sığınır ve Rablerinden rahmet isterler; sığınma burada korunmak için bir yere çekilmedir.
Yunus 8. ayet — Kazandıklarından dolayı barınakları ateş olanlar anlatılır; barınak, kişinin kazandığının varacağı yerdir.
Sık sorulanlar
Kur'an'da me'vâ ne demektir?
Sığınılan, varılıp kalınan yer demektir. Ayetler hem fiilin birine sığınmasını hem de kimi kimselerin barınağının ateş olduğunu anlatır.
Bu kök yalnızca ceza yeri için mi geçer?
Hayır. Aynı kök Nuh'un oğlunun dağa sığınmasında, Yusuf'un kardeşini yanına almasında ve gençlerin mağaraya sığınmasında da geçer.