Boyun
Baş ile gövdeyi bağlayan uzantı olan boyun; Kur'an'da kelepçe takılan, eğilen ya da cimrilikle bağlanan yer olarak geçer.
Köklerde ne diyor?
عنق (Enq): Bir şeyin yükseğe ya da ileriye uzanması temel anlamdır; boyun, baş ile gövdeyi bağlayan uzantıdır. Topluluk ve kavmin ileri gelenleri de mecazen boyun diye anılır.
عنق (Enq) — Yükseğe ya da ileriye doğru uzanma (Mekâyîs): يدل على امتداد في شيء، إما في ارتفاع وإما في انسياح
عنق (Enq) — Boyun: baş ile gövde arasındaki bağ (Mekâyîs): وهو وصلة ما بين الرأس والجسد
عنق (Enq) — Topluluk, cemaat (Mekâyîs): فأما قولهم للجماعة عنق
عنق (Enq) — Kavmin ileri gelenleri (Müfredât): وقيل لأشراف القوم: أعناق
عنق (Enq) — Hayvanların bir yürüyüş biçimi (Ayn): العنق: من سير الدواب
عنق (Enq) — Dişi keçi yavrusu (Müfredât): والعناق: الأنثى من المعز
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeyin yükseğe ya da ileriye uzanmasıdır; boyun, baş ile gövde arasındaki bağdır. Sözlükte topluluk ve kavmin ileri gelenleri de mecazen bu kökle anılır. Kur'an'da boyun, insanın sorumluluğunun bağlandığı yer, cimriliğin simgesi, eğilmenin yeri ve zincirlerle bağlanan uzuv olarak geçer.
Ayetlerle
İsra 13. ayet — Her insanın kuşu, yani yaptıkları, boynuna dolanır; kıyamette açılmış bir kitapla karşılaşacağı söylenir.
İsra 29. ayet — Elin boyuna bağlanmış kılınmaması öğütlenir; kök burada cimriliği anlatan bir benzetmenin parçasıdır.
Şuara 4. ayet — Allah gökten bir ayet indirseydi boyunlarının ona eğik kalacağı söylenir.
Yasin 8. ayet — Boyunlara çenelere varan kelepçeler konur; bu yüzden başları yukarı kalkık kalır.
Mümin 71. ayet — Boyunlarında halkalar ve zincirlerle sürüklenenler anlatılır; kök burada bağlanan uzuv olarak geçer.
Sık sorulanlar
Enq kökü Kur'an'da ne anlama gelir?
Boyunu, yani baş ile gövdeyi bağlayan uzantıyı anlatır; ayetlerde bağlanan, eğilen ya da sorumluluğun asıldığı yer olarak geçer.
Boyuna bağlama ifadesi neyi anlatır?
Elin boyuna bağlanması cimriliği anlatan bir benzetmedir; sorumluluğun boyuna dolanması ise kişinin yaptıklarının ondan ayrılmamasını anlatır.