Bühtan
Şaşırtacak kadar çirkin yalan, suçsuz birine iftira. Kökün temelinde şaşırıp donakalmak vardır.
Köklerde ne diyor?
بهت (bht): Şaşırıp donakalmak temel anlamdır. Buhtan, işitenin dehşete düşeceği kadar çirkin yalan ve suçsuz birine iftiradır.
بهت (bht) — Dehşet ve şaşkınlık (Mekâyîs): وهو كالدهش والحيرة
بهت (bht) — İşiteni şaşırtacak kadar çirkin yalan (Müfredât): كذب يبهت سامعه لفظاعته
بهت (bht) — Suçsuz birine bir şey yakıştırmak, iftira (Ayn): استقبله بأمر قذفه به وهو بريء منه
بهت (bht) — Yalan (Mekâyîs): فأما البهتان فالكذب
بهت (bht) — Ansızın yakalamak (Lisân): وبهته بهتا: أخذه بغتة
Tanım
Buhtan kökü, sözlüklerde şaşırıp donakalmak, dehşet ve ansızın yakalamak anlamlarını taşır. Buhtan, işitenin şaşıracağı kadar çirkin yalan ve suçsuz birine bir şey yakıştırmaktır. Kur'an'da kök hem iftira anlamında hem de ansızın gelip şaşkına çeviren şeyi anlatan fiil olarak geçer. İftira çoğunlukla zararla birlikte anılır ve büyük, açık bir suç olarak nitelenir.
Ayetlerle
Nisa 20. ayet — Eşi değiştirmek isteyenlere, verdiklerinden bir şey almamaları söylenir. Ayet, bunu büyük bir iftira ve açık bir zararla birlikte anar.
Nisa 112. ayet — Hata ya da zarar kazanıp bunu suçsuz birine atan kimse, büyük bir iftira ve açık bir zarar yüklenmiş olur. Buhtan, başkasına suç yüklemekle bağlanır.
Nisa 156. ayet — Meryem hakkında söylenenler büyük bir iftira diye nitelenir. Kelime, gerçeği örtmekle birlikte anılır.
Enbiya 40. ayet — Azap ansızın gelip onları şaşkına çevirir; geri çevirmeye güçleri yetmez. Burada kök, iftira değil, şaşkına çevirme anlamındadır.
Nur 16. ayet — İşitilen söz karşısında 'bu, çok büyük bir iftiradır' denmesi gerektiği söylenir. Ayet, doğrulanmamış suçlamayı buhtan olarak adlandırır.
Ahzab 58. ayet — Müminlere yapmadıkları şeylerle eziyet edenler, açık bir iftira ve zarar yüklenmiş olur. Ayet, suçsuza suç yüklemeyi buhtan sayar.
Sık sorulanlar
Buhtan ne demektir?
Sözlükte şaşırıp donakalmak anlamındadır. Kur'an'da suçsuz birine yakıştırılan, işitenin şaşıracağı kadar çirkin yalan, yani iftira anlamında geçer.
Kur'an'da buhtan nasıl bir suç olarak anılır?
Çoğunlukla büyük ve açık bir suç olarak, zararla birlikte anılır. Hata ya da zararı suçsuza atmak ve yapmadığı şeyle eziyet etmek bu bağlamda geçer.