Dalalet
Dalalet, bir şeyin kaybolup yerinden ayrılması, amaçtan sapmasıdır; hidayetin karşıtı olarak anılır.
Köklerde ne diyor?
ضلل (Dll): Bir şeyin kaybolup hakkı olmayan yere gitmesi temel anlamdır; amaçtan ayrılıp sapmak buradan gelir. Hidayetin karşıtıdır; ölüyü toprağa gömmek de bu kökle anılır.
ضلل (Dll) — Kaybolup hakkı olmayan yere gitmek (Mekâyîs): وهو ضياع الشيء وذهابه في غير حقه
ضلل (Dll) — Amaçtan sapan (Mekâyîs): وكل جائر عن القصد ضال
ضلل (Dll) — Hidayetin ve olgunluğun karşıtı (Lisân): الضلال والضلالة: ضد الهدى والرشاد
ضلل (Dll) — Gideceği yeri bulamamak (Ayn): ضللت مكاني إذا لم تهتد له
ضلل (Dll) — Hayra muvaffak olamayan (Ayn): ورجل مضلل أي لا يوفق لخير
ضلل (Dll) — Ölüyü gömmek (Mekâyîs): أضل الميت، إذا دفن
Tanım
Dll kökünün temel anlamı, bir şeyin kaybolup hakkı olmayan yere gitmesidir. Amaçtan sapan, gideceği yeri bulamayan, hayra muvaffak olamayan bu kökle anılır; sözlükler kelimeyi hidayetin karşıtı sayar. Ölüyü toprağa gömmek de aynı kökle anlatılır. Kur'an'da kök, doğru yolun karşısında sapıklık, yolu şaşırmak ve kaybolup gitmek anlamlarında geçer.
Ayetlerle
Fatiha 7. ayet — Nimetlendirilenlerin yolu istenir; gazaba uğrayanların ve yolunu şaşıranların yolu istenmez. Kök, yolu şaşıranları anlatır.
Bakara 16. ayet — Doğru yola karşı sapıklığı satın alanlar anılır; ticaretleri kâr etmemiş ve doğru yolda olanlar olamamışlardır. Dalalet, hidayetin karşısında durur.
Nisa 44. ayet — Kitaptan nasip verilenlerin sapıklığı satın aldığı ve yolu şaşırmanızı istedikleri söylenir. Kök hem sapıklık hem yolu şaşırmak olarak geçer.
Maide 77. ayet — Kitap Ehli'ne dinde aşırıya gitmemeleri ve önceden sapmış, çoğunu saptırmış bir halkın hevasına uymamaları söylenir. Kök sapmak ve saptırmak olarak geçer.
Enam 24. ayet — Kendi aleyhlerine nasıl yalan söyledikleri ve uydurdukları şeylerin onlardan kaybolup gittiği anlatılır. Kök burada kaybolmak anlamında geçer.
Tevbe 115. ayet — Allah, korunmaları gereken vahyin sınırlarını açıkça ortaya koymadan bir halkı saptırmaz denir. Sapıklık, açıklamadan sonraki durumla ilişkilendirilir.
Sık sorulanlar
Dalalet kelimesinin kök anlamı nedir?
Bir şeyin kaybolup hakkı olmayan yere gitmesidir. Amaçtan sapmak, gideceği yeri bulamamak bundan türer; sözlükler hidayetin karşıtı sayar.
Kur'an'da bu kök hangi biçimlerde geçer?
Doğru yola karşı sapıklık, yolu şaşırmak, saptırmak ve uydurulan şeylerin kaybolup gitmesi biçimlerinde geçer; hepsinde yitme ve yoldan ayrılma anlamı vardır.