Darb
Darb, vurmak anlamındaki köktür. Kur'an'da örnek vermek, yol açmak, yolculuğa çıkmak ve birinin kulağına vurmak gibi birçok kullanımı vardır.
Köklerde ne diyor?
ضرب (Drb): Vurmak temel anlamdır; yeryüzünde yolculuk, benzer, para basmak ve vergi gibi anlamlar bu asıldan benzetme yoluyla türer.
ضرب (Drb) — Birine vurmak (Mekâyîs): إذا أوقعت بغيرك ضربا
ضرب (Drb) — Ticaret ve başka amaçla yeryüzünde yolculuk (Mekâyîs): الضرب في الأرض تجارة وغيرها من السفر
ضرب (Drb) — Benzer, eş (Mekâyîs): والضريب: المثل
ضرب (Drb) — Para basmak (Lisân): وضرب الدرهم يضربه ضربا: طبعه
ضرب (Drb) — Kişiye konan vergi, cizye (Mekâyîs): والضريبة: ما يضرب على الإنسان من جزية
ضرب (Drb) — Bir şeyden vazgeçmek (Ayn): وأضرب فلان عن كذا أي كف
Tanım
Kökün temel anlamı vurmaktır. Sözlükler yeryüzünde yolculuk, benzer, para basmak ve vergi gibi anlamların bu asıldan benzetmeyle türediğini söyler. Kur'an'da kök, bir şeye vurma işinin yanında örnek vurmak (misal vermek), yeryüzünde yol tutmak, denizde yol açmak ve mağarada kulağa vurmak için kullanılır. Anlam, fiilin nesnesiyle belirlenir: örnek, yol, kulak ya da yüz.
Ayetlerle
Bakara 60. ayet — Musa'ya halkı için sulanmak istediğinde, birikimini taşa uygulaması söylenir ve ondan on iki kaynak fışkırır. Kök, bir şeye vurma işini anlatır.
Nisa 101. ayet — Yeryüzünde yol teptiğinizde, korkarsanız salattan kısaltmanızda sakınca olmadığı söylenir. Kök burada yolculuğa çıkmayı gösterir.
İbrahim 24. ayet — Allah'ın temiz bir kelimeyi temiz bir ağaca benzeterek örnek vurduğu söylenir. Kök, örnek anlatma anlamında geçer.
Nahl 74. ayet — Allah için örnekler vurgulamayın denir; çünkü Allah bilir, insanlar bilmez. Kök, benzetme yapmayı anlatır.
Taha 77. ayet — Musa'ya kullarla geceleyin yola çıkması ve denizde onlara kuru bir yol açması vahyedilir. Kök burada yol açmak anlamındadır.
Hac 73. ayet — İnsanlara bir örnek vurulduğu ve ona kulak verilmesi gerektiği söylenir. Örnek, Allah'ın yanı sıra çağrılanların bir sinek bile yaratamayacağı biçiminde anlatılır.
Sık sorulanlar
Darb kökü Kur'an'da hangi anlamlarda geçer?
Vurmak, örnek vermek, yolculuk etmek ve yol açmak anlamlarında geçer. Ayetlerde örnek vurulur, yeryüzünde yol tepilir ve denizde yol açılır.
Örnek vurmak ne demektir?
Ayetlerde örnek vurmak, bir şeyi başka bir şeye benzeterek anlatmaktır. Nahl suresinde Allah için örnekler vurulmaması istenir; çünkü Allah bilir, insanlar bilmez.