Darlık
Faydanın karşıtı olan zarar kökünden gelir; Kur'an'da insana temas eden darlık, sıkıntı ve zarar verme gücü anlamında geçer.
Köklerde ne diyor?
ضرر (Drr): Üç temel anlamı vardır: faydanın karşıtı olan zarar, bir şeyin bir yerde toplanması ve güç. Kötü hâl, darda kalma ve gözü görmeyen kişi zarar anlamından doğar.
ضرر (Drr) — Faydanın karşıtı, zarar (Mekâyîs): الأول خلاف النفع
ضرر (Drr) — Kişinin canında, bedeninde ya da durumunda kötü hâl (Müfredât): الضر: سوء الحال
ضرر (Drr) — Darda kalmak, zorunluluk (Ayn): والضرورة: اسم لمصدر الاضطرار
ضرر (Drr) — Gözü görmeyen kişiler (Ayn): وقوم أضراء: ذاهبو البصر
ضرر (Drr) — Bir şeyin toplanması (ikinci asıl) (Mekâyîs): والثاني: اجتماع الشيء
ضرر (Drr) — Nefis gücü, dayanıklılık (üçüncü asıl) (Mekâyîs): فالضرير: قوة النفس
Tanım
Kökün temel anlamı faydanın karşıtı olan zarardır. Kişinin canında, bedeninde ya da durumunda kötü hâl, darda kalmak ve zorunluluk bu köktendir. Kur'an'da insana temas eden darlığı, birinin zarar verme gücünü ve zarar verememeyi anlatan fiil ve isimlerle geçer.
Ayetlerle
Maide 76. ayet — Size zarar vermeye ve fayda sağlamaya sahip olamayan şeylere kulluk edilmesi eleştirilir. Kök, zarar verme gücünün yokluğunu anlatır.
Enam 17. ayet — Allah sana bir darlık dokundurursa onu O'ndan başka kaldıracak yoktur denir. Kök, darlığı kaldırmanın yalnız O'nda olduğunu anlatır.
Yunus 12. ayet — İnsana darlık dokununca ayakta, otururken veya yanı üzerinde dua eder; darlık kalkınca duası yokmuş gibi geçer. Kök bu davranışı anlatır.
Tevbe 39. ayet — Seferber olmayanların yerine başka bir halkın getirileceği ve O'na hiçbir şekilde zarar veremeyecekleri söylenir. Kök, zarar vermeyi anlatır.
Yusuf 88. ayet — Yusuf'un kardeşleri ona, bize ve ahalimize darlık temas etti derler. Kök, kıtlıktan doğan sıkıntıyı anlatır.
Nahl 53. ayet — Nimetin Allah'tan olduğu, sonra darlık dokununca O'na yakınıldığı söylenir. Kök burada insanın sıkıntıda yöneldiği yeri anlatır.
Sık sorulanlar
Darlık kelimesinin kök anlamı nedir?
Kökün temel anlamı faydanın karşıtı olan zarardır. Darlık, kişinin canında ya da durumunda ortaya çıkan kötü hâli anlatır.
Kur'an'da darlığı kimin kaldırdığı söylenir?
Ayetlerde darlığı Allah'ın dokundurduğu ve O'ndan başka kaldıracak kimsenin olmadığı söylenir.