Be's
Şiddet kökünden gelir; Kur'an'da savaştaki şiddet, geçimdeki darlık, azap ve kötülemek için kullanılan bi'se anlamında geçer.
Köklerde ne diyor?
باس (bAs): Şiddet ve ona yakın şeyler temel anlamdır. Savaştaki şiddet (be's), geçimdeki darlık (bü's) ve azap buradan doğar; kötülemek için kullanılan 'bi'se' de bu köktendir.
باس (bAs) — Şiddet ve ona benzeyenler (Mekâyîs): أصل واحد، والشدة
باس (bAs) — Savaşta şiddet (Mekâyîs): فالبأس الشدة في الحرب
باس (bAs) — Geçim darlığı (Mekâyîs): والبؤس: الشدة في العيش
باس (bAs) — Azap (Lisân): والبأس: العذاب
باس (bAs) — Başına bela gelmiş kişi (Ayn): والبائس: الرجل النازل به بلية
باس (bAs) — Kötü (bi'se); 'iyi oldu'nun karşıtı (Ayn): ومنه اشتقاق بئس، وهو نقيض صلح
Tanım
Kökün temel anlamı şiddet ve ona yakın şeylerdir. Savaştaki şiddet, geçimdeki darlık ve azap bu köktendir; başına bela gelmiş kişi de aynı kökle anılır. Kötülemek için kullanılan bi'se sözü, iyi oldunun karşıtı olarak gelir. Kur'an'da kök hem sıkıntı hem kötü sonuç anlamında geçer.
Ayetlerle
Bakara 90. ayet — Gerçekleri örtenlerin kendilerini sattıkları şey için ne kötü bir şeye sattılar denir. Bi'se, yapılan işi kötülemek için gelir.
Ali İmran 12. ayet — Gerçekleri örtenlere cehenneme toplanacakları söylenir ve ne kötü bir yataktır denir. Kök, sonu kötülemek için kullanılır.
Nisa 84. ayet — Allah'ın şiddeti ve caydırıcı cezası daha ağırdır denir. Kök burada şiddet anlamında geçer.
Enam 42. ayet — Önceki toplumlara elçi gönderildiği ve onların sıkıntı ve darlıkla yakalandığı söylenir. Kök, insanı dengeye getirmek için gelen sıkıntıyı anlatır.
Araf 4. ayet — Yıkıma uğrayan yerlere verilen sıkıntının evlerine çekildikleri veya dinlendikleri sırada geldiği söylenir. Kök, bu ayette azabı anlatır.
Hud 36. ayet — Nuh'a yapmakta oldukları şeylerden dolayı sıkıntıya girmemesi söylenir. Kök burada üzüntü ve sıkılmayı anlatır.
Sık sorulanlar
Be's kelimesi hangi anlamları taşır?
Kökün temel anlamı şiddettir. Ayetlerde savaştaki şiddet, geçimdeki darlık, azap ve bi'se ile kötüleme anlamında geçer.
Ne kötü bir varış yeri sözü nereden gelir?
Bu söz aynı kökün bi'se biçiminden gelir. Ayetlerde cehennemi, barınağı ya da yapılan işi kötülemek için kullanılır.