Delikanlı
Gençlik ve şehvetin kabarması kök anlamdır; bıyığı yeni terlemiş delikanlı bu kökten adlanır. Kur'an'da müjdelenen ya da anılan genç için geçer.
Köklerde ne diyor?
غلم (glm): Gençlik ve şehvetin kabarması temel anlamdır. Bıyığı yeni terlemiş delikanlı (gulâm) bu köktendir; ergenlikle gelen şiddetli arzu da aynı adla anılır.
غلم (glm) — Gençlik ve şehvetin kabarması (Mekâyîs): يدل على حداثة وهيج شهوة
غلم (glm) — Bıyığı yeni terlemiş delikanlı (Müfredât): الغلام الطار الشارب
غلم (glm) — Delikanlılık çağına ermek (Müfredât): واغتلم الغلام: إذا بلغ حد الغلومة
غلم (glm) — Şehvetin galip gelmesi (Ayn): غلم يغلم غلما وغلمة أي غلب شهوة
غلم (glm) — Genç kız (Ayn): والغلامة: الجارية
Tanım
Kök, gençliğin ve şehvetin kabarmasını anlatır; bıyığı yeni terlemiş genç, yani delikanlı bu kökten adlanır. Kur'an'da kök, Zekeriya ile İbrahim'e verilen oğul müjdesinde, Yusuf'u kuyuda bulanların sözünde, Musa'nın yol arkadaşıyla karşılaştığı gençte ve cennette dolaşan delikanlılarda geçer. Sıfatlar genellikle bilge, yumuşak huylu gibi niteliklerdir.
Ayetlerle
Ali İmran 40. ayet — Zekeriya'nın büyüklük kendisine ulaşmışken ve kadını kısırken nasıl bir delikanlısı olacağını sormasını anlatır; Allah'ın dilediğini yaptığı cevabıyla verilir.
Yusuf 19. ayet — Yusuf'u kuyuda bulan sucunun müjde, bu bir delikanlı dediğini anlatır; kök burada genç bir insanı gösterir.
Hicr 53. ayet — Gelenler 'ürperti duyma' der ve bilge bir delikanlı müjdeler; delikanlı bilge sıfatıyla anılır.
Kehf 80. ayet — Anne babası inanan delikanlının onları azgınlığa ve küfre sürüklemesinden endişe edildiğini söyler; genç ve ailesi bağlamı görülür.
Saffat 101. ayet — İbrahim'in yumuşak huylu bir delikanlıyla müjdelendiğini bildirir; delikanlı yumuşak huylu sıfatıyla anılır.
Tur 24. ayet — Cennettekilerin çevresinde saklı inci gibi delikanlıların dolaştığını anlatır; kök çoğul biçimde, hizmet eden gençler için geçer.
Sık sorulanlar
Delikanlı kavramı kökten ne anlatır?
Gençliğin ve şehvetin kabarmasını anlatır. Bıyığı yeni terlemiş genç, yani ergenlik çağına yeni ermiş kişi bu kökten adlanır.
Kur'an'da delikanlı hangi bağlamlarda geçer?
Zekeriya ve İbrahim'e verilen oğul müjdesinde, Yusuf'un bulunuşunda, Musa kıssasındaki gençte ve cennette dolaşan gençler için geçer.