Ezan
Kulak ve bilgi anlamından doğar; bir şeyi duyup bilmek, bildirmek, duyurmak ve izin vermek bu kökün alanındadır.
Köklerde ne diyor?
اذن (Apn): Anlamca yakın iki temel anlamı vardır: kulak ve bilgi; her işitilen şey kulakla bilinir. İzin, bilgilendirme ve ezan bu kökten gelir.
اذن (Apn) — Kulak ve bilgi (Mekâyîs): أحدهما أذن كل ذي أذن، والآخر العلم
اذن (Apn) — Her söyleneni dinleyen kişi (Mekâyîs): ويقال للرجل السامع من كل أحد أذن
اذن (Apn) — Bilgi; işitme yoluyla bilmek (Müfredât): ويعبر بذلك عن العلم
اذن (Apn) — Bilmek; bildirmek (Mekâyîs): أذنت بهذا الأمر، أي: علمت. وآذنني فلان أعلمني
اذن (Apn) — Bir işe izin vermek (Mekâyîs): أذن لي في كذا
اذن (Apn) — Duyurma, ilan (ezan) (Lisân): والأذان: الإعلام
Tanım
Sözlüklerde kökün iki yakın anlamı kulak ve bilgidir: işitilen şey kulakla bilinir. Buradan bir şeyi bildirmek, duyurmak ve bir işe izin vermek anlamları çıkar. Kur'an'da kök hem kulak ve duyurma hem de izin ve Allah'ın koyduğu kurallar çerçevesi anlamında geçer. Duyuran kişi bilgiyi herkesin kulağına ulaştırır; izin veren ise işin sınırını belirler.
Ayetlerle
Bakara 19. ayet — Gök gürültüsünden korkanlar parmaklarını kulaklarına koyar. Kök burada kulak anlamıyla, yani işitmenin organı olarak geçer.
Tevbe 43. ayet — Elçiye, doğru söyleyenler ortaya çıkmadan önce bazılarına niçin izin verdiği sorulur. Kök burada bir işe izin vermek anlamında kullanılır.
Yunus 59. ayet — Helal ve haram kılanlara size Allah mı izin verdi, yoksa Allah'a iftira mı atıyorsunuz diye sorulur. İzin, kural koyma yetkisinin kimde olduğunu gösterir.
Yusuf 70. ayet — Bir duyurucu, kervana seslenip onların hırsız olduğunu duyurur. Kökün duyurma, herkese bildirme anlamı bu ayette açıkça görülür.
Hud 105. ayet — O gün hiç kimse Allah'ın koyduğu kurallar çerçevesi dışında konuşamaz. İzin kavramı, kelamın bile bir çerçeveye bağlı olduğunu gösterir.
Sık sorulanlar
Ezan kökü sözlükte ne anlama gelir?
Kök kulak ve bilgi anlamlarına dayanır. Kulakla işitilen şey bilinir; bu yüzden bildirmek, duyurmak ve izin vermek anlamları aynı kökten türer.
Kur'an'da bu kök hangi anlamlarda geçer?
Ayetlerde kulak, duyurucunun seslenmesi ve bir işe izin verme anlamlarında geçer. Allah'ın koyduğu kurallar çerçevesi anlatılırken de aynı kök kullanılır.