Fâkihe
Hoşa giden tat ve keyif; meyve. Kur'an'da cennetteki ve yeryüzündeki meyveler ile sefa sürmeyi anlatır.
Köklerde ne diyor?
فكه (fkh): Hoşluk ve bir şeyi hoş bulmak temel anlamdır. Meyve (fâkihe) tadı hoş geldiği için bu adı alır; şakalaşma ve hoş sohbet de buradandır.
فكه (fkh) — Hoşluk, hoşa gitme (Mekâyîs): يدل على طيب واستطابة
فكه (fkh) — Meyve; hoşa gittiği için (Mekâyîs): الفاكهة، لأنها تستطاب وتستطرف
فكه (fkh) — Bütün meyveler (Müfredât): الفاكهة قيل: هي الثمار كلها
فكه (fkh) — Dost meclisinde hoş sohbet (Müfredât): والفكاهة: حديث ذوي الأنس
فكه (fkh) — Şakalaşmak, tatlı söz (Mekâyîs): المفاكهة، وهي المزاحة وما يستحلى من كلام
فكه (fkh) — Şaşırmak, hayret etmek (Ayn): وتفكهنا من كذا، أي: تعجبنا
Tanım
Sözlükte kökün temel anlamı hoşluk ve bir şeyi hoş bulmaktır. Meyveye fâkihe denir, çünkü tadı hoşa gider; şakalaşmak ve dost meclisinde hoş sohbet de aynı kökten gelir. Kur'an'da fâkihe ve fevâkih çoğunlukla bahçelerdeki ve cennetteki meyveleri anlatır. 'Fâkihîn' ve 'fâkihûn' ise nimet içinde sefa süren, keyif alan kişiler için geçer.
Ayetlerle
Müminun 19. ayet — Allah, suyla insanlara hurma ve üzüm bahçeleri çıkarmıştır; bu bahçelerde birçok meyve vardır ve insanlar ondan yer.
Yasin 55. ayet — Cennet sahipleri o gün, kendilerine keyif veren bir meşguliyet içindedir. Ayette aynı kökün fiil ismi 'fâkihûn' geçer.
Sad 51. ayet — Cennettekiler orada yaslanırlar ve bol meyve ile içecek isterler. Meyve, istenip getirilen bir nimet olarak anılır.
Duhan 27. ayet — Bir nimet anılır ve insanların onun içinde sefa sürenler olduğu belirtilir; fâkihîn sefa süren demektir.
Tur 18. ayet — Takva sahipleri Rablerinin verdikleriyle sefa sürerler. Aynı ayette Rableri onları cehennem azabından korumuştur.
Vakıa 20. ayet — Cennettekiler için beğendikleri meyveler sunulur; ayet meyveyi seçilme ve beğenilme ile birlikte anar.
Sık sorulanlar
Fâkihe sözü sözlükte ne anlama gelir?
Kökün temel anlamı hoşluk ve bir şeyi hoş bulmaktır. Meyve, tadı hoşa gittiği için bu adı alır; şakalaşma ve hoş sohbet de bu kökten gelir.
Kur'an'da fâkihe yalnızca meyve midir?
Meyve anlamında sıkça geçer; ayrıca aynı kökün fâkihûn ve fâkihîn biçimleri nimet içinde sefa süren, keyif alan kişiler için kullanılır.