Feyz
Bir şeyin kolayca taşıp akması; gözün yaşla dolması, topluca akın etmek ve söze dalmak bu kökle anlatılır.
Köklerde ne diyor?
فيض (fyD): Bir şeyin kolayca akması temel anlamdır; suyun taşıp akması buradan gelir. Arafat'tan topluca ayrılmak, söze dalmak ve cömertlik de bu kökten anlatılır.
فيض (fyD) — Bir şeyin kolayca akması (Mekâyîs): يدل على جريان الشيء بسهولة
فيض (fyD) — Suyun dökülüp akması (Müfredât): فاض الماء: إذا سال منصبا
فيض (fyD) — Topluluğun Arafat'tan akın akın ayrılması (Mekâyîs): أفاض القوم من عرفة، إذا دفعوا
فيض (fyD) — Bir söze dalmak (Müfredât): أفاضوا في الحديث: إذا خاضوا فيه
فيض (fyD) — Ölmek (Mekâyîs): فاض الرجل، إذا مات
فيض (fyD) — Çok cömert kişi (Lisân): ورجل فياض أي وهاب جواد
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeyin kolayca akmasıdır; suyun dökülüp akması bunun ilk örneğidir. Topluluğun akın akın bir yerden ayrılması ve bir söze dalmak da aynı akıştan türer. Kur'an'da kök, gözyaşının taşmasını, suyun akıtılmasını, insanların topluca harekete geçişini ve içine daldıkları söz ya da işi anlatır.
Ayetlerle
Bakara 199. ayet — İnsanların topluca akın ettiği yerden akın edilmesi ve Allah'tan bağışlama dilenmesi istenir.
Maide 83. ayet — Elçiye indirileni duyanların haktan tanıdıklarıyla gözlerinin yaşla dolup taştığı anlatılır.
Araf 50. ayet — Ateş sahipleri, korunaklı bahçe sahiplerinden sudan veya Allah'ın rızıklandırdıklarından kendilerine akıtmalarını ister.
Tevbe 92. ayet — Binek bulamayan kimselerin infak edecek şey bulamamanın hüznüyle gözlerinden yaş akarak döndükleri söylenir.
Nur 14. ayet — Allah'ın armağanı ve rahmeti olmasaydı, daldıkları söz yüzünden büyük bir azabın kendilerine dokunacağı bildirilir.
Ahkaf 8. ayet — Allah'ın, insanların içine daldırıldıkları sözleri daha iyi bildiği, aralarında şahit olarak O'nun yettiği söylenir.
Sık sorulanlar
Feyz kökü hangi anlamlara gelir?
Temel anlamı bir şeyin kolayca akmasıdır. Suyun taşması, gözün yaşla dolması, topluca akın etmek ve bir söze dalmak aynı akış anlamından çıkar.
Kur'an'da bu kök hangi bağlamlarda geçer?
Gözyaşının taşması, suyun akıtılması, insanların topluca bir yerden ayrılması ve içine dalınan söz ya da işler için geçer. Hepsinde ortak olan taşıp akma anlamıdır.