Fitne
Sınamak ve denemek temel anlamdır; altının iyisi kötüsü ayrılsın diye ateşe sokulmasından gelir.
Köklerde ne diyor?
فتن (ftn): Sınamak ve denemek temel anlamdır; aslı, altını iyisi kötüsünden ayrılsın diye ateşe sokmaktır. Fitne darlıkta da bollukta da sınanmayı, azabı ve insanlar arası çekişmeyi anlatır.
فتن (ftn) — Sınama, deneme (Mekâyîs): يدل على ابتلاء واختبار
فتن (ftn) — Altını iyisi belli olsun diye ateşe sokmak (Müfredât): إدخال الذهب النار لتظهر جودته من رداءته
فتن (ftn) — Darlık ve bollukla sınanmak (Müfredât): يستعملان فيما يدفع إليه الإنسان من شدة ورخاء
فتن (ftn) — Azap (Ayn): والفتنة: العذاب
فتن (ftn) — Ateşte yakmak (Mekâyîs): الفتن: الإحراق
فتن (ftn) — İnsanlar arasındaki savaş ve çekişme (Ayn): والفتن: ما يقع بين الناس من الحروب
Tanım
Sözlüklerde fitne, sınamak ve denemektir. Aslı, altını iyisi belli olsun diye ateşe sokmaktır. Kök darlıkta ve bollukta sınanmayı, azabı ve insanlar arasındaki çekişmeyi de anlatır. Kur'an'da bu kök bir durumun insanları zorlaması, baskı görmeleri, sınanmaları ya da yoldan çevrilmeleri anlamlarında geçer. Fiil olarak sınamak, baskı yapmak ve ayırmak anlamlarında kullanılır.
Ayetlerle
Bakara 193. ayet — Fitne kalmayıncaya ve ilkeler Allah'a ait oluncaya kadar çarpışılması söylenir; son verenlere saldırganlık yoktur. Fitne burada toplumu zorlayan baskı durumu olarak geçer.
Enfal 25. ayet — Yalnız yanlış yapanlara isabet etmekle sınırlı kalmayacak bir fitneye karşı korunmak istenir. Fitne, tek bir kişiyle sınırlı kalmayan bir durum olarak anlatılır.
Yunus 83. ayet — Musa'ya halkından yalnız bir soy inanır; sebep Firavun ve ileri gelenlerinin onları fitneye düşürme korkusudur. Kök, baskı yapmak anlamında fiil olarak geçer.
İsra 73. ayet — Neredeyse seni vahyettiğimizden ayıracaklardı denir. Fiil, birini yolundan çevirmeye çalışmak anlamında kullanılır.
Taha 85. ayet — Senden sonra halkını sınadık denir ve onları saptıranın Samiri olduğu söylenir. Burada fitne, sınama anlamında geçer.
Sık sorulanlar
Fitne kelimesinin sözlük anlamı nedir?
Sınamak ve denemektir. Aslı, altının iyisi kötüsünden ayrılsın diye ateşe sokulmasıdır; darlık ve bollukla sınanmayı da kapsar.
Kur'an'da fitne hangi anlamlarda geçer?
Ayetlerde sınama, insanları zorlayan baskı ve yoldan çevirme çabası anlamlarında geçer. Anlam bağlama göre ayrılır.