Geride Kalanlar
Sözlükte geride kalmak ve gidenlerden sonra kalmaktır. Kur'an'da Lut'un kurtarılan ailesinden ayrı tutulan kadın için kullanılır.
Köklerde ne diyor?
غبر (gbr): İki temel anlamı vardır: geride kalmak ve toz rengi. Gâbir hem kalan hem geçip giden demektir; toz ve yüzdeki gam izi ikinci anlamdandır.
غبر (gbr) — Geride kalmak; ikinci asıl bir renk (Mekâyîs): أحدهما يدل على البقاء، والآخر على لون
غبر (gbr) — Beraberindekiler gittikten sonra kalan (Müfredât): الغابر: الماكث بعد مضي ما هو معه
غبر (gbr) — Geçmiş; zıt anlamlı bir kelime (Lisân): والغابر: الماضي، وهو من الأضداد
غبر (gbr) — Toz, kalkan topraktan geriye kalan (Müfredât): والغبار: ما يبقى من التراب المثار
غبر (gbr) — Yüzün gamdan değişmesi (Müfredât): كناية عن تغير الوجه للغم
غبر (gbr) — Yeryüzü (Mekâyîs): والغبراء: الأرض
Tanım
Sözlükler kökün temel anlamlarından birini geride kalmak olarak verir; beraberindekiler gittikten sonra kalan kimse bu anlama girer. Kur'an'da gâbirin biçimi, Lut'un ahalisi kurtarılırken kadınının dışta tutulması bağlamında tekrar eder. Ona ölçü konulduğu ve kurtarılanlarla gitmeyip geride kalanlardan olduğu söylenir.
Ayetlerle
Araf 83. ayet — Lut ve ahalisi kurtarılır, ancak kadını kurtarılanların dışında tutulur ve geride kalanlardan olur.
Hicr 60. ayet — Kadın dışında kurtuluş bildirilir; ona koyulan ölçüye göre geride kalanlardandır.
Şuara 171. ayet — Kurtarılanlar arasında bir yaşlı kadın dışta bırakılır; o, geride kalanlar içinde anılır.
Neml 57. ayet — Lut ve ahalisi kurtarılır; kadına ise geride kalanlardan olması için ölçü konulur.
Ankebut 32. ayet — Elçiler Lut ve ahalisini kurtaracaklarını söyler, kadını ise geride kalanlardan sayar.
Ankebut 33. ayet — Elçiler Lut'a korkmamasını ve üzülmemesini söyler; kendisi ve ahalisi kurtarılır, kadını ise geride kalanlardandır.
Sık sorulanlar
Gâbir kelimesi Kur'an'da kimler için geçer?
Ayetlerde Lut'un ahalisi kurtarılırken geride kalan kadın için kullanılır. Kök, kurtulanlarla birlikte gitmeyen, geride kalan anlamını taşır.
Bu kökün sözlük anlamı nedir?
Sözlüklerde temel anlam geride kalmaktır; ayrıca toz rengi ve toz da aynı kökten sayılır. Bu kavramda ayetlerin ortak anlamı geride kalmadır.