Gınâ
Yetmek ve yeterlilik kökünden gelir; hiçbir şeye muhtaç olmamak yalnız Allah'a aittir, insanda ise ihtiyacın azlığı ya da malın çokluğudur.
Köklerde ne diyor?
غني (gny): İki temel anlamı vardır: yetmek, yeterlilik ve ses (şarkı). Hiçbir şeye muhtaç olmamak yalnız Allah'a aittir; insan için az ihtiyaç ya da mal çokluğu anlamına gelir.
غني (gny) — Yeterlilik; ikinci asıl ses (Mekâyîs): أحدهما يدل على الكفاية، والآخر صوت
غني (gny) — Hiç ihtiyacı olmamak; yalnız Allah'a özgü (Müfredât): عدم الحاجات، وليس ذلك إلا لله تعالى
غني (gny) — İhtiyaçların az olması (Müfredât): الثاني: قلة الحاجات
غني (gny) — Edinilmiş malın çokluğu (Müfredât): والثالث: كثرة القنيات
غني (gny) — Bir yerde uzun süre kalmak (Ayn): وغني القوم في المحلة: طال مقامهم فيها
غني (gny) — Şarkı, ezgi (Ayn): والغناء، ممدود، في الصوت
Tanım
Kökün temel anlamı yetmek, yeterli olmaktır. Mufredat'a göre hiç ihtiyacı olmamak yalnız Allah'a özgüdür; insan için ise ihtiyacın az olması ya da malın çok olması demektir. Kur'an'da kök hem Allah'ın kendine yetenliğini hem de mal, çokluk ve topluluğun kişiye yetmediğini anlatır.
Ayetlerle
Bakara 263. ayet — Güzel bir söz ve bağışlamanın, ardından eziyet gelen sadakadan hayırlı olduğu söylenir. Ayet, Allah'ı hem kendine yeten hem yumuşak davranan olarak anar.
Enam 133. ayet — Rabbin hiçbir şeye muhtaç olmayan ve rahmet sahibi olarak anılır. Dilerse insanları giderip yerlerine başkalarını getirebilir.
Ali İmran 10. ayet — Gerçekleri örtenlerin malları ve çocukları Allah'tan gelebilecek hiçbir şeyi gideremez. Kök burada malın yeterli olmadığını anlatır.
Tevbe 25. ayet — Huneyn gününde sayıca çokluk size yetmedi denir. Kök, kalabalığa güvenmenin sonuç vermediğini anlatır.
Yunus 36. ayet — Kanaatin haktan yana hiçbir şey kazandırmadığı söylenir. Kök burada zanna dayanmanın yetersizliğini anlatır.
Araf 48. ayet — Araf sahipleri, topluluğunuz ve büyüklenmeniz size yetmedi derler. Kök, kalabalığa ve büyüklenmeye güvenmenin boşluğunu anlatır.
Sık sorulanlar
Gınâ kelimesinin kök anlamı nedir?
Kökün temel anlamı yetmektir. Allah için hiçbir şeye muhtaç olmamak, insan için ise az ihtiyaç duymak ya da mal sahibi olmak demektir.
Kur'an'da mal ve kalabalığın yetmediği nasıl anlatılır?
Ayetlerde malın, çocukların ve topluluğun Allah'tan gelecek bir şeyi gideremediği, yani yetmediği söylenir.