Hafiflik
Ağırlığın karşıtı olan hafiflik; Kur'an'da yükün hafifletilmesi, azabın hafifletilmemesi ve tartının hafif gelmesi bağlamında geçer.
Köklerde ne diyor?
خفف (xff): Ağırlığın ve vakarın karşıtı olan hafiflik temel anlamdır. Hafifletmek, düşüncesizlik, hızla göçüp gitmek ve ayakkabı (huff) bundan doğar.
خفف (xff) — Ağırlığın ve vakarın karşıtı, hafiflik (Mekâyîs): وهو شيء يخالف الثقل والرزانة
خفف (xff) — Ağırın karşılığı; vezinde, zamanda ya da hoşa gitmede (Müfredât): الخفيف: بإزاء الثقيل
خفف (xff) — Düşüncesizlik, akıl hafifliği (Ayn): وخفة الرجل: طيشه
خفف (xff) — Bir topluluğun göçüp gitmesi (Mekâyîs): وخف القوم: ارتحلوا
خفف (xff) — Mest, ayakkabı; devenin tabanı (Ayn): والخف: ما يلبسه الإنسان
خفف (xff) — Birinin hakkını küçümsemek (Lisân): واستخف فلان بحقي إذا استهان به
Tanım
Kökün temel anlamı ağırlığın ve vakarın karşıtı olan hafifliktir; hafifletmek, yükü azaltmak, düşüncesizce davranmak ve kolayca taşınır olmak bundan doğar. Kur'an'da kök üç ana yerde görülür: yükün ya da zorluğun hafifletilmesi, azabın hafifletilmemesi ve tartıların hafif gelmesi. Ayrıca bir şeyi taşıması kolay bulmak ve birinin kararlılığını gevşetmek anlamında da kullanılır.
Ayetlerle
Nisa 28. ayet — Allah'ın sizden hafifletmek istediği söylenir ve hemen ardından insanın zayıf oluşturulduğu belirtilir; hafifletme, insanın zayıflığıyla birlikte anılır.
Enfal 66. ayet — Allah içlerinde bir zayıflık olduğunu bildiği için yükü hafifletir; ardından dirençli yüz kişinin iki yüz kişiye galip geleceği söylenir.
Araf 9. ayet — Tartıları hafif gelenler, ayetlere karşı yanlış yaptıkları için nefislerini kayba uğratanlar olarak anılır; hafiflik burada tartıda ağırlığın bulunmamasıdır.
Bakara 86. ayet — Dünya hayatını ahirete karşılık satın alanlar için azabın hafifletilmeyeceği ve onlara yardım edilmeyeceği bildirilir.
Nahl 80. ayet — Hayvan derilerinden yapılan evler, göç gününde ve yerleşik günde kolayca taşınabilen olarak anılır; hafiflik burada taşıma kolaylığıdır.
Rum 60. ayet — Kesin olarak inanmayanların kişiyi gevşetmemesi istenir; ayet önce dirençli olmayı, ardından Allah'ın vaadinin gerçek olduğunu söyler.
Sık sorulanlar
Hafiflik Kur'an'da hangi bağlamlarda geçer?
Kök; yükün ya da zorluğun hafifletilmesi, azabın hafifletilmemesi, tartının hafif gelmesi ve bir şeyin kolay taşınması bağlamlarında geçer.
Tartının hafif gelmesi ne demektir?
Ağırlığın karşıtı olan hafiflikten gelir. Ayetlerde tartısı hafif gelenler, nefislerini kayba uğratanlar olarak anılır; hafiflik, tartıda ağırlığın bulunmamasıdır.