Haşyet
Haşyet, bilgiye ve saygıya dayanan korkudur; Kur'an'da Allah'ı ve O'nun karşısındaki sorumluluğu bilenlerin hâli olarak anlatılır.
Köklerde ne diyor?
خشي (x$y): Korku ve dehşet temel anlamdır; haşyet, saygıyla karışık ve çoğu zaman bilgiye dayanan korkudur. Mecazen 'bilmek' anlamında da kullanılır.
خشي (x$y) — Korku ve dehşet (Mekâyîs): يدل على خوف وذعر
خشي (x$y) — Tazimle karışık korku (Müfredât): الخشية: خوف يشوبه تعظيم
خشي (x$y) — Çoğu zaman korkulanı bilmekten doğar (Müfredât): وأكثر ما يكون ذلك عن علم بما يخشى منه
خشي (x$y) — Mecazen: bilmek (Mekâyîs): والمجاز قولهم خشيت بمعنى علمت
خشي (x$y) — Çürük, kuru hurma (Mekâyîs): الخشو: التمر الحشف
Tanım
Kökün temel anlamı korku ve dehşettir. Sözlükler haşyeti, saygıyla karışık ve çoğu zaman korkulanı bilmekten doğan korku diye ayırır; mecazen 'bilmek' anlamı da verilir. Kur'an'da haşyet hem insanlardan ya da yoksulluktan duyulan endişe için hem de Rab karşısında duyulan derin saygı ve titreme için geçer.
Ayetlerle
Rad 21. ayet — Allah'ın birleştirilmesini istediğini birleştirenler Rablerinden haşyet duyar ve hesabın kötüsünden korkarlar. Haşyet ile korku yan yana anılır.
Taha 3. ayet — Kur'an'ın, Allah'tan haşyet duyanlar için bir hatırlatma olduğu söylenir.
Enbiya 28. ayet — Melekler, Allah'a duydukları haşyetten titrerler. Haşyet burada saygıdan doğan titremedir.
Nur 52. ayet — Allah'a ve elçisine itaat edip Allah'tan haşyet duyan ve O'nun sınırlarına uyanlar kazançlı çıkanlar sayılır.
Tevbe 13. ayet — Yeminlerini bozan bir topluluktan haşyet duymak yerine, haşyete asıl layık olanın Allah olduğu söylenir.
İsra 31. ayet — Yoksulluk korkusuyla evlatları öldürmeyin denir; haşyet burada geleceğe dair endişeyi gösterir.
Sık sorulanlar
Haşyet ile korku aynı şey midir?
Kök anlamı korkudur, ama sözlükler haşyeti saygıyla karışık ve bilgiye dayalı korku olarak ayırır. Ayetlerde Rab karşısındaki saygı ve titremeyi de anlatır.
Haşyet yalnız Allah için mi kullanılır?
Hayır. Kur'an'da insanlardan ya da yoksulluktan duyulan endişe için de geçer (9:13, 17:31); ama Allah'a duyulması gereken haşyet ayrıca vurgulanır.