Hemm
Gönülde kurulan niyet ve bir işe yeltenmek; kökte eritici keder ve içten geçirilen azim anlamı vardır.
Köklerde ne diyor?
همم (hmm): Erimek, akmak ve sürünüp yürümek temel anlamdır. İnsanı eriten keder ve gönülde kurulan niyet bu köktendir; sürüngen yer hayvanları da buradan adlanır.
همم (hmm) — Erimek, akmak, sürünmek (Mekâyîs): يدل على ذوب وجريان ودبيب
همم (hmm) — Bir şeyin insanı eritmesi (Mekâyîs): همني الشيء: أذابني
همم (hmm) — İnsanı eriten keder (Müfredât): الهم الحزن الذي يذيب الإنسان
همم (hmm) — İçinden geçirilen niyet (Ayn): الهم: ما هممت به في نفسك
همم (hmm) — Yapmaya azmedilen iş (himmet) (Ayn): والهمة: ما هممت به من أمر لتفعله
همم (hmm) — Sürüngen yer hayvanları (Mekâyîs): والهوام: حشرات الأرض
Tanım
Kökün sözlükteki ilk anlamı erimek ve akmaktır; insanı eriten keder ve gönülden geçirilen niyet de buradan gelir. Yapmaya azmedilen iş için kullanılır. Kur'an'da fiil, bir topluluğun ya da kişinin bir şeye yönelip onu yapmaya niyetlenmesini anlatır; bu niyet bazen eyleme dönüşür, bazen Allah'ın araya girmesiyle yarıda kalır.
Ayetlerle
Ali İmran 122. ayet — İki grubun yılgınlığa kapılmayı içinden geçirdiği anlatılır; niyet henüz eylem olmamış, Allah onların yakını olmuştur.
Maide 11. ayet — Bir topluluğun ellerini müminlere uzatmaya yeltendiği, Allah'ın da onların ellerini çektiği hatırlatılır; niyet eyleme dönmeden engellenmiştir.
Tevbe 13. ayet — Yeminlerini bozan bir halkın elçiyi çıkarmaya yeltendiği söylenir; hemm burada eyleme yönelen kararlı bir girişim olarak geçer.
Yusuf 24. ayet — Kadının ona, onun da kadına yöneldiği anlatılır; ardından Rabbinin kesin kanıtını görmesi ile kötülüğün ondan çevrildiği bildirilir.
Mümin 5. ayet — Her toplumun kendi elçisini yakalamaya yeltendiği ve batılla tartışarak hakkı gidermeye çalıştığı anlatılır; ardından onları Allah'ın yakaladığı bildirilir.
Sık sorulanlar
Hemm kökü Kur'an'da ne anlatır?
Bir şeyi yapmaya niyetlenmek ve ona yeltenmek anlatılır. Kökün ilk anlamı erimek ve akmaktır; gönülden geçirilen niyet ve azim bu anlamdan doğar.
Ayetlerde yeltenilen şey her zaman gerçekleşir mi?
Hayır. Ayetlerde niyetlenilen şey çoğunlukla gerçekleşmeden kalır; örneğin elleri uzatmaya yeltenenlerin elleri çekilir, yılgınlığı düşünenlerin yakını Allah olur.