Hesap
Hesap, saymak ve yetmektir. Kur'an'da kişinin yaptıklarının sayılması, sanmak ve yeterli olmak da bu kökle anlatılır.
Köklerde ne diyor?
حسب (Hsb): Dört asıl taşır; başlıcaları saymak ve yetmektir. Hesap, sanmak, soy şerefi ve sevabı Allah'tan beklemek saymaktan doğar.
حسب (Hsb) — Saymak (Mekâyîs): فالأول: العد
حسب (Hsb) — Sayıyı kullanmak, hesap (Müfredât): الحساب: استعمال العدد
حسب (Hsb) — Sanmak (Mekâyîs): ومن قياس الباب الحسبان الظن
حسب (Hsb) — Yetmek, kâfi gelmek (Mekâyîs): والأصل الثاني: الكفاية
حسب (Hsb) — Atalardan gelen şeref (Ayn): الحسب: الشرف الثابت في الآباء
حسب (Hsb) — Sevabı Allah'tan beklemek (Mekâyîs): والحسبة: احتسابك الأجر
Tanım
Kökün sözlükteki temel anlamları saymak ve yetmektir. Sayıyı kullanmak, hesap etmek, sanmak, atalardan gelen şeref ve sevabı Allah'tan beklemek bu saymadan doğar. Kur'an'da Allah'ın hesabı seri olduğu ve her şeyin hesabını yaptığı bildirilir. Aynı kök, insanların bir şeyi hesap edip sanmaları için de kullanılır. Ay ve güneşin menzilleri yılların sayısını ve hesabını bilmek için konmuştur.
Ayetlerle
Bakara 202. ayet — Kazandıklarından nasibi olanlar anlatılır ve Allah'ın hesabı seri olan olduğu bildirilir. Hesap, kazanılanın sayılması ve karşılığının belirlenmesidir.
Nisa 86. ayet — Selamlaşmaya aynısıyla ya da daha iyisiyle karşılık verilmesi istenir ve Allah'ın her şeyin hesabını yapan olduğu bildirilir.
Maide 71. ayet — Sıkıntı olmayacağını hesap edip kör ve sağır kesilenler anlatılır. Burada hesap etmek, bir şeyi öyle sanmak anlamındadır.
Enam 52. ayet — Kişinin hesabından bir şeyin başkasının üzerinde olmadığı söylenir. Hesap herkesin kendi sorumluluğudur.
Tevbe 16. ayet — Bilinmeden bırakılacaklarını hesap eden kimselere seslenilir. Burada hesap etmek, sanmak anlamında geçer.
Yunus 5. ayet — Güneş ve ay için menziller ölçümlendiği, böylece yılların sayısı ve hesabının bilineceği bildirilir. Hesap, sayma anlamındadır.
Sık sorulanlar
Kur'an'da hesap sözü hangi anlamlarda geçer?
Sayma ve yeterlilik temel anlamdır. Ayetlerde yapılanların sayılması, bir şeyi sanmak ve yetmek anlamlarında kullanılır.
Allah'ın hesabı hakkında ne denir?
Ayetlerde Allah'ın hesabı seri olan olduğu ve her şeyin hesabını yaptığı bildirilir.