Hevâ
Boşluk ve düşüş temel anlamdır; nefsin arzuya meyli de bu kökten gelir ve Kur'an'da ardından gidilen eğilim olarak geçer.
Köklerde ne diyor?
هوي (hwy): Boşluk ve düşüş temel anlamdır: gökle yer arasındaki boşluk ve yukarıdan aşağı düşmek. Nefsin arzuya meyli (hevâ) de bu kökten adlandırılır.
هوي (hwy) — Boşluk ve düşüş (Mekâyîs): يدل على خلو وسقوط
هوي (hwy) — Gökle yer arasındaki boşluk (Mekâyîs): الهواء بين الأرض والسماء
هوي (hwy) — Düşmek (Mekâyîs): هوى الشيء يهوي: سقط
هوي (hwy) — Nefsin arzuya meyli (Müfredât): الهوى: ميل النفس إلى الشهوة
هوي (hwy) — Yüksekten aşağı düşüş (Müfredât): والهوي: سقوط من علو إلى سفل
هوي (hwy) — Boş, bomboş kalp (Lisân): وقلب هواء: فارغ
Tanım
Kökün temel anlamı boşluk ve düşüştür: gökle yer arasındaki boşluk, yüksekten aşağı düşmek. Sözlüklerde nefsin arzuya meyli de bu köktendir ve boş kalp anlamı da anılır. Kur'an'da hevâ çoğunlukla bilgi geldikten sonra uyulan eğilim olarak geçer; kişinin hevasına uyması, hevasını ilah edinmesi ve düşme anlamında rüzgarın savurması gibi bağlamlarda görülür.
Ayetlerle
Bakara 120. ayet — İlim geldikten sonra onların hevalarına uyulursa Allah'tan yakın ve yardımcı bulunmayacağı söylenir. Hevâ, gelen ilmin karşısında bir eğilimdir.
İbrahim 37. ayet — İbrahim, insanlardan bir kısmının gönüllerini onlara yöneltmesini diler. Kök burada gönüllerin bir yere meyletmesi anlamında geçer.
Hac 31. ayet — Allah'a ortak koşan, gökten düşüp kuşun kapıp götürdüğü ya da rüzgarın ıssız yere sürüklediği kimseye benzetilir. Kök burada düşmek ve savrulmak anlamındadır.
Müminun 71. ayet — Gerçek onların hevalarına uysaydı gökler ve yer bozulurdu denir. Hevâ burada düzene karşı çıkan eğilim olarak anılır.
Furkan 43. ayet — İlahını hevası edinen kimseye dikkat edip etmediği sorulur. Hevâ, bir kişinin kendi isteğine tabi olması anlamında anılır.
Kasas 50. ayet — Allah'tan yol gösterici olmadan hevasına uyandan daha sapkın kimse olmadığı söylenir. Hevâ, hidayetin karşıtı olarak anılır.
Sık sorulanlar
Hevâ Kur'an'da ne anlama gelir?
Kök anlamı boşluk ve düşüştür; nefsin arzuya meyli de bu köktendir. Ayetlerde ilim geldikten sonra uyulan eğilim ve hevasına uymak ifadesi olarak geçer.
Bu kök yalnızca arzuyu mu anlatır?
Hayır. Hac 22:31'de gökten düşüp rüzgarla savrulma anlamında, İbrahim 37'de ise gönüllerin bir yere meyletmesi anlamında kullanılır.