İsabet
İsabet, bir şeyin inip yerine oturması ve hedefi bulmasıdır. Kur'an'da iyilik, musibet ve azabın birine isabet etmesi bu kökle anlatılır.
Köklerde ne diyor?
صوب (Swb): Bir şeyin inip yerine oturması temel anlamdır; hatanın karşıtı olan doğruluk (savâb) ve yağmurun yağması bundan doğar. Hedefi bulmak, isabet etmek de bu köktendir.
صوب (Swb) — Bir şeyin inip yerine oturması (Mekâyîs): أصل صحيح يدل على نزول شيء واستقراره قراره
صوب (Swb) — Doğruluk; hatanın karşıtı (Ayn): والصواب: نقيض الخطأ
صوب (Swb) — Akla ve dine göre övülen, beğenilen şey (Müfredât): إذا كان في نفسه محمودا ومرضيا
صوب (Swb) — Aradığını bulmak, isabet etmek (Müfredât): أصاب كذا، أي: وجد ما طلب
صوب (Swb) — Yağmurun inmesi; yağmurlu bulut (sayyib) (Lisân): الصوب: نزول المطر
صوب (Swb) — Her şeyin seçkini (Ayn): والصياب: الخيار من كل شيء
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeyin inip yerine oturmasıdır. Sözlükler hatanın karşıtı olan doğruluğu (savâb), aradığını bulmayı, yağmurun inmesini ve yağmurlu bulutu bu kökten sayar. Kur'an'da kök, çoğunlukla bir şeyin kişiye ya da topluma ulaşıp isabet etmesini anlatır: musibet, iyilik, rüzgâr, azap ve rahmet isabet eder. Yağmur bulutu ise gökten inen bir şey olarak aynı kökle anılır.
Ayetlerle
Bakara 19. ayet — Gökten inen ve içinde karanlık, gök gürültüsü ve şimşek bulunan bir bulut anlatılır. Kök, sayyib olarak yağmur bulutunu gösterir.
Ali İmran 117. ayet — İnfaklarının örneği, yanlış yapan bir halkın ekinine isabet edip onu yıkıma uğratan dondurucu bir rüzgâr olarak verilir. Kök, bir şeyin hedefine ulaşmasını anlatır.
Nisa 62. ayet — Ellerinin önceden yaptıklarından dolayı başlarına musibet isabet ettiğinde nasıl olacağı sorulur. Musibet, kişiye ulaşan olumsuz bir olay olarak geçer.
Yunus 107. ayet — Allah hayır dilerse O'nun armağanını geri çevirecek olmadığı ve onu kullarından dilediğine isabet ettirdiği söylenir. İsabet, bir lütfun birine ulaşmasıdır.
Yusuf 56. ayet — Yusuf'a o yerde imkan verildiği ve rahmetin dilenene isabet ettirildiği bildirilir. Kök, rahmetin kişiye ulaşmasını anlatır.
Nahl 34. ayet — Yaptıkları işlerin kötülüklerinin onlara isabet ettiği anlatılır. Kök burada, işin sonucunun kişiyi bulmasını gösterir.
Sık sorulanlar
Sıvab kökü Kur'an'da ne anlatır?
Bir şeyin inip yerine ulaşmasını anlatır. Ayetlerde musibet, iyilik, azap ve rahmet kişiye isabet eder; sözlüklerde ise doğruluk ve yağmur anlamları da bu kökte sayılır.
Musibet isabet etmesi ne demektir?
Ayetlerde musibet, kişiye ulaşan olumsuz bir olaydır. Dördüncü surede ellerin önceden yaptıklarından dolayı musibetin isabet ettiği anlatılır; kök ulaşmayı ifade eder.