İşfak
Korkuyla karışık ilgi ve çekinme; Kur'an'da yürekten titreyip sakınma hâlini anlatır.
Köklerde ne diyor?
شفق ($fq): Bir şeydeki incelik temel anlamdır. Korkuya karışmış ilgi ve acıma (işfâk) buradan doğar; gün batımındaki kızıllık da renginin inceliğinden ötürü şafak adını alır.
شفق ($fq) — Bir şeydeki incelik (Mekâyîs): أصل واحد، يدل على رقة في الشيء
شفق ($fq) — Yüreği yufkalaşıp çekinmek (Mekâyîs): أشفقت من الأمر، إذا رققت وحاذرت
شفق ($fq) — Korkuyla karışık özen ve ilgi (Müfredât): والإشفاق: عناية مختلطة بخوف
شفق ($fq) — Gün batarken gündüz ışığının gece karanlığına karışması (Müfredât): الشفق: اختلاط ضوء النهار بسواد الليل عند غروب الشمس
شفق ($fq) — Gün batımından yatsıya kadar süren kızıllık (Ayn): والشفق: الحمرة من غروب الشمس
شفق ($fq) — Her şeyin değersiz olanı (Ayn): الشفق: الرديء من الأشياء
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeydeki incelik, yufkalıktır; yüreği yufkalaşıp çekinmek ve korkuyla karışık özen buradan doğar. Kur'an'da işfak, kişinin hesaptan, azaptan ya da yüklendiği sorumluluktan ürpererek kaygı duymasıdır. Aynı kökten şafak da gündüz ışığının inceldiği gün batımı anını anlatır.
Ayetlerle
Kehf 49. ayet — Kitap konduğunda suçluların, içindekilerden dolayı titreyenler olarak görüldüğü ve her küçük büyük işin kayıtlı çıktığı anlatılır.
Enbiya 28. ayet — Melekler Allah'a duydukları derin saygıdan dolayı titreyenler olarak anılır; razı olduğu kimse dışında arka çıkmazlar.
Müminun 57. ayet — Rablerinin saygısından titreyip çekinenler, inananların niteliği olarak sayılır.
Ahzab 72. ayet — Emanet göklere, yere ve dağlara sunulunca onlar yüklenmekten kaçınıp ondan titrediler; onu insan yüklendi.
Şura 18. ayet — Saate inanmayanlar acele ederken inananlar ondan titrer ve onun gerçek olduğunu bilir.
Tur 26. ayet — Cennetlikler, önceden ailelerinin içindeyken de titreyip çekinenlerden olduklarını söyler.
Sık sorulanlar
İşfak kelimesi Kur'an'da neyi anlatır?
Korkuyla karışık bir özeni ve çekinmeyi anlatır. Ayetlerde hesaptan, azaptan ya da sorumluluktan dolayı yürekten titreyen kişilerin hâli için kullanılır.
Şafak ile işfak aynı kökten mü gelir?
Evet. İkisi de incelik anlamındaki kökten gelir; yufkalaşıp titreyen yürek işfak, gün ışığının ince kalıp karanlığa karıştığı an şafak adını alır.