İzzet
Ezz kökü güç, sağlamlık ve üstün gelme anlamındadır; zilletin karşıtıdır. Azîz, yenilmeyen ve her şeye galip olan demektir.
Köklerde ne diyor?
عزز (Ezz): Güç, sağlamlık ve bunlara yakın üstün gelme temel anlamdır. İzzet, zilletin karşıtıdır; nadir bulunmak ve galip gelmek de bu köktendir.
عزز (Ezz) — Güç, sağlamlık; üstün gelme ve yenme (Mekâyîs): يدل على شدة وقوة وما ضاهاهما، من غلبة وقهر
عزز (Ezz) — Alçaklığın karşıtı (Lisân): والعز: خلاف الذل
عزز (Ezz) — Allah'ın adı: yenilmeyen, her şeye galip Azîz (Lisân): هو القوي الغالب كل شيء
عزز (Ezz) — Yücelik ve erişilmezlik (Lisân): والعز والعزة: الرفعة والامتناع
عزز (Ezz) — Neredeyse bulunmayacak kadar az olmak (Ayn): إذا قل حتى يكاد لا يوجد
عزز (Ezz) — Güçlendirmek, desteklemek (Mekâyîs): وأعززته: قويته
Tanım
Ezz kökünün sözlükteki temel anlamı güç, sağlamlık ve üstün gelmedir. İzzet alçaklığın karşıtıdır; yücelik ve erişilmezlik anlamı taşır. Kök ayrıca neredeyse bulunmayacak kadar az olmayı ve birini güçlendirip desteklemeyi de anlatır. Kur'an'da Azîz, Allah'ın yenilmeyen, her şeye galip adı olarak çok sık, çoğunlukla adaleti sağlayan hükümleri veren anlamındaki Hakîm ile birlikte geçer; izzet de üstünlüğün kaynağını gösterir.
Ayetlerle
Nisa 56. ayet — Gerçekleri örtenlerin ateşe yaslanacağı anlatılır; ardından Allah'ın daima üstün olduğu ve adaleti sağlayan en doğru hükümleri verdiği söylenir. Azîz, azabın da bir güçsüzlükle değil üstünlükle uygulandığını gösterir.
Enfal 10. ayet — Yardımın Allah'ın katından başka bir yerden gelmediği söylenir ve ayet Allah'ın üstün olduğunu, adaleti sağlayan hükümleri verdiğini belirterek biter. Burada üstünlük, yardımı kimin verdiğiyle ilişkilendirilir.
Tevbe 128. ayet — Aynı kök bu kez bir elçi için kullanılır: size kendinizden gelen izzetli bir elçi. Ayetin devamı onun inananlara düşkün, şefkatli ve merhamet eden olduğunu anlatır; yani izzet burada sertlikle değil sorumlulukla birlikte geçer.
Yunus 65. ayet — Sözlerinin seni üzmesin denir ve üstünlüğün tamamının Allah'a ait olduğu bildirilir. İzzet, insanların elinde değil, tümüyle Allah'a bağlanan bir nitelik olarak anılır.
Hud 66. ayet — Allah'ın emri geldiğinde Salih'in ve onunla birlikte inananların rahmetle kurtarıldığı anlatılır. Ayet, Rabbin üstün bir güce sahip olan ve Azîz olan olduğunu söyleyerek kurtuluşu bu güce bağlar.
Yusuf 30. ayet — Şehirdeki bazı kadınların konuşması anlatılır ve burada bir kişi için de Aziz unvanı geçer: Aziz'in kadını. Kök, insan dünyasında yüksek konumdaki biri için de kullanılmıştır.
Sık sorulanlar
Ezz kökünün sözlükteki temel anlamı nedir?
Güç, sağlamlık ve üstün gelmedir. İzzet alçaklığın karşıtıdır; kök ayrıca erişilmezliği, neredeyse bulunmayacak kadar az olmayı ve güçlendirip desteklemeyi de anlatır.
Kur'an'da Azîz sözü nasıl kullanılır?
Çoğunlukla Allah'ın yenilmeyen, üstün olan adı olarak geçer ve sık sık adaleti sağlayan hükümleri veren anlamındaki Hakîm ile birlikte anılır. Aziz unvanı bir kişi için de geçer.