Kardeşlik
Kardeş, soydan gelen kardeştir; dost ve arkadaş için de kullanılır. Kur'an'da hem kan bağını hem de ortak bir yolda birleşmeyi anlatır.
Köklerde ne diyor?
اخو (Axw): İbn Fâris'e göre müstakil bir kök değildir, hemze vavdan dönmüştür. Kardeş, soydan gelen kardeştir; dost ve arkadaş için de kullanılır.
اخو (Axw) — Müstakil kök değil; hemze vavdan dönme (Mekâyîs): ليس بأصل، لأن الهمزة عندنا مبدلة من واو
اخو (Axw) — Soydan kardeş (Lisân): الأخ من النسب: معروف
اخو (Axw) — Dost, arkadaş (Lisân): وقد يكون الصديق والصاحب
Tanım
Sözlükler bu köke soydan kardeşi birinci anlam olarak verir; dost ve arkadaş da aynı kelimeyle anılır. İbn Fâris kökün müstakil olmadığını, hemzenin vavdan döndüğünü belirtir. Kur'an'da kardeş; Musa ile Harun gibi aynı anadan babadan olanları, bir kavmin peygamber gönderilen ferdini ve ortak bir yolda birleşenleri anlatır. Aynı kelime kötü bir yolda birlikte olanlar için de geçer.
Ayetlerle
Araf 65. ayet — Hud, Ad kavminin kardeşi olarak anılır ve kavmine Allah'a kulluk etmeleri söylenir. Kardeş sözü burada aynı toplumdan gelen kişiyi gösterir.
Tevbe 11. ayet — Hatalarından dönenler için dinde kardeşlerinizdir denir. Bu ayette kardeşlik kandan değil, ortak bir yolda bulunmaktan doğar.
Yusuf 5. ayet — Bir baba, oğluna rüyasını kardeşlerine anlatmamasını söyler; çünkü ona tuzak kurabilirler. Kardeş, kan bağıyla birlikte tehlike de barındırabilir.
Hicr 47. ayet — Göğüslerdeki kin çıkarıldığında insanların kardeşler olarak karşılıklı koltuklarda oldukları anlatılır.
İsra 27. ayet — Boşa harcayanların şeytanların kardeşleri olduğu söylenir. Kardeşlik, aynı yolu paylaşmaya dair bir benzetme olarak kullanılmıştır.
Sık sorulanlar
Kur'an'da kardeş yalnız kan kardeşi midir?
Hayır. Kardeş kökü soydan kardeşi anlatır, ama ayetlerde aynı toplumdan olanlar, dinde kardeş olanlar ve şeytanların kardeşleri gibi bağlamlarda da geçer.
Axw kökünün sözlük anlamı nedir?
Kök soydan kardeşi, ayrıca dost ve arkadaşı anlatır. İbn Fâris'e göre müstakil bir kök değildir; hemze vavdan dönmüştür.