Kulluk
Kulluk, yumuşak olup boyun eğmektir. Kur'an'da yalnız Allah'a kulluk istenir ve kul, Allah'ın kullarını anlatan bir sözcüktür.
Köklerde ne diyor?
عبد (Ebd): Birbirine zıt iki temel anlamı vardır: yumuşaklık ve boyun eğme ile sertlik ve kabalık. Kul ve ibadet birincisinden gelir; ibadet en ileri derecede boyun eğmektir.
عبد (Ebd) — Yumuşaklık ve boyun eğme (Mekâyîs): يدل على لين وذل
عبد (Ebd) — Sertlik ve kabalık (ikinci asıl) (Mekâyîs): والآخر على شدة وغلظ
عبد (Ebd) — Kulluk: boyun eğişi göstermek (Müfredât): العبودية: إظهار التذلل
عبد (Ebd) — İbadet: boyun eğmenin son derecesi (Müfredât): والعبادة أبلغ منها، لأنها غاية التذلل
عبد (Ebd) — Köle, sahipli kişi (Mekâyîs): فالأول العبد، وهو المملوك
عبد (Ebd) — İbadet fiili yalnız Allah'a kulluk için (Mekâyîs): فلا يقال إلا لمن يعبد الله
Tanım
Kökün temel anlamı yumuşaklık ve boyun eğmedir; sözlükler ikinci bir asıl olarak sertlik ve kabalığı da anar. Kul, sahipli kişi; ibadet ise boyun eğmenin en ileri derecesi olarak açıklanır. Kur'an'da fiil olarak yalnız Allah'a kulluk etmek istenir; insanlar Allah'ın kulları olarak anılır; bazı kimselerin Allah'ın yanı sıra başka şeylere kulluk etmesi eleştirilir. Anlam, boyun eğilen kişi ya da şeyin kim olduğuna göre netleşir.
Ayetlerle
Fatiha 5. ayet — Yalnız sana kulluk ederiz ve yalnız senden yardım dileriz denir. Kulluk burada yöneltilen kişiyi sınırlayan bir ifadedir.
Bakara 21. ayet — İnsanlara, kendilerini ve öncekileri oluşturan Rablerine kulluk etmeleri söylenir. Kulluk, yaratan ile ilişkilendirilir.
Maide 76. ayet — Zarar ve menfaat sağlamaya sahip olmayan şeylere Allah'ın yanı sıra kulluk edilmesi sorgulanır. Kulluk, güç sahibine yönelmelidir.
Tevbe 31. ayet — Bilginleri, rahipleri ve Mesih'i rabler edinenler anlatılır ve onların tek bir ilaha kulluk etmekle emrolundukları söylenir. Kulluk burada boyun eğilen mercii gösterir.
Yunus 28. ayet — Ortak koşulanların, ortak koşanlara yalnız bize kulluk etmiyordunuz dediği anlatılır. Kulluk, bir kişinin yönelişi olarak sorgulanır.
Sık sorulanlar
Kulluk kelimesinin kök anlamı nedir?
Kök, yumuşaklık ve boyun eğme anlamındadır. Sözlüklere göre kul sahipli kişi, ibadet ise boyun eğmenin en ileri derecesidir.
Ayetlerde kulluk kime yöneltilir?
Fatiha 5 ve Bakara 21'de kulluk Allah'a yöneltilir. Maide 76 ve Tevbe 31'de ise başkalarına yönelen kulluk eleştirilir.