Lübb
Bir şeyin halis özü ve katışıksız akıl; Kur'an'da bu özü taşıyanlara 'ulü'l-elbâb' diye seslenilir.
Köklerde ne diyor?
لبب (lbb): İki temel anlamı vardır: bir yerde kalıp sebat etmek ve bir şeyin halis, seçkin özü. Lübb, katışıksız akıldır; 'lebbeyk' ise 'emrindeyim' demektir.
لبب (lbb) — Bir yerde kalıp sebat etmek; bir şeyin halis özü (Mekâyîs): يدل على لزوم وثبات، وعلى خلوص وجودة
لبب (lbb) — Katışıksız, saf akıl (lübb) (Müfredât): اللب: العقل الخالص من الشوائب
لبب (lbb) — Her akıl lübb değildir; lübb arınmış akıldır (Müfredât): فكل لب عقل وليس كل عقل لبا
لبب (lbb) — Lebbeyk: itaatinde duruyorum (Mekâyîs): معناه أنا مقيم على طاعتك
لبب (lbb) — Meyvenin içi (Ayn): لب كل شيء من الثمار: داخله
لبب (lbb) — Her şeyin halisi ve seçkini (Lisân): لب كل شيء، ولبابه: خالصه وخياره
Tanım
Sözlükte kökün iki temel anlamı bir yerde kalıp sebat etmek ve bir şeyin halis, seçkin özüdür. Lübb, katışıksız akıldır; her akıl lübb sayılmaz, arınmış akıl lübbdür. Meyvenin içi de bu adı alır. Kur'an'da kök hemen hep elbâb sahipleri şeklinde geçer: ayetler, ibretler ve hatırlatmalar bu özü taşıyanlara yöneltilir.
Ayetlerle
Bakara 179. ayet — Karşılıkta size hayat vardır denerek özü sağlam olanlara seslenilir ve amacın korunmak olduğu bildirilir.
Bakara 269. ayet — Hikmetin verilmesinden sonra, hatırlatmayı ancak bu özü taşıyanların kullanabileceği söylenir.
Ali İmran 190. ayet — Göklerin ve yerin oluşturulmasında, gece ve gündüzün ardı ardına gelişinde bu özü taşıyanlar için ayetler bulunduğu bildirilir.
Maide 100. ayet — Pis olanla temiz olanın bir olmadığı söylenir ve bu özü taşıyanlara korunmaları emredilir.
Yusuf 111. ayet — Kıssalarda bu özü taşıyanlar için ibret bulunduğu, Kur'an'ın uydurulmuş söz olmadığı söylenir.
Sad 29. ayet — Kitabın ayetleri üzerinde düşünülmesi ve bu özü taşıyanların hatırlaması için indirildiği bildirilir.
Sık sorulanlar
Lübb kelimesi sözlükte ne demektir?
Kök, bir şeyin halis özünü ve katışıksız aklı anlatır. Sözlükte her akıl lübb sayılmaz; lübb arınmış akıldır. Meyvenin içi de aynı köktendir.
Ayetlerde 'ulü'l-elbâb' kimlere denir?
Ayetler hatırlatma, ibret ve ayetlerin üzerinde düşünme çağrısını bu özü taşıyanlara yöneltir. Onlar ayetleri kullanan, düşünüp hatırlayan kimseler olarak anılır.