Nasip
Nasip, bir şeyi dikmek kökünden gelir; belirlenmiş pay anlamındadır. Kur'an'da yorgunluk ve dikili taş anlamları da bu kökte görülür.
Köklerde ne diyor?
نصب (nSb): Bir şeyi dikip düzgünce yükseltmek temel anlamdır. Tapınılan dikili taş, yorgunluk, pay ve bir şeyin dayandığı asıl (nisâb) bu anlamdan türer.
نصب (nSb) — Bir şeyi dikmek, düzgünce yükseltmek (Mekâyîs): يدل على إقامة شيء وإهداف في استواء
نصب (nSb) — Dikilip tapınılan taş (nusub) (Mekâyîs): والنصب: حجر كان ينصب فيعبد
نصب (nSb) — Yorgunluk, zahmet (Müfredât): والنصب والنصب: التعب
نصب (nSb) — Belirlenmiş pay, nasip (Müfredât): والنصيب: الحظ المنصوب. أي: المعين
نصب (nSb) — Bir şeyin aslı, sapı (nisâb) (Mekâyîs): فأما نصاب الشيء فهو أصله
نصب (nSb) — Dilbilgisinde ref'in karşıtı (nasb) (Ayn): والنصب ضد الرفع في الاعراب
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeyi dikip düzgünce yükseltmektir. Sözlükler dikilip tapınılan taşı, yorgunluğu, belirlenmiş payı ve bir şeyin aslını bu kökün anlamları olarak verir. Kur'an'da kelime en çok kişinin payı, hissesi anlamında geçer: kazanılanın, mirasın ve dünyanın nasibi gibi. Dikili taşlar ve yorgunluk anlamı da aynı kökten anlatılır.
Ayetlerle
Bakara 202. ayet — Kazandıklarından bir nasibi olanlar anılır ve Allah'ın hesabı seri olduğu söylenir. Nasip burada kişinin payıdır.
Nisa 7. ayet — Anne babanın ve akrabaların bıraktığından erkeklere de kadınlara da bir nasip olduğu bildirilir. Kelime, ayrılması gereken pay olarak geçer.
Maide 90. ayet — Aklı örten şeyler, kumar, dikili taşlar ve fal okları şeytanın ameli diye anılır. Kök burada dikili taş anlamıyla gelir.
Enam 136. ayet — Allah için ve ortaklar için ayrılan nasip anlatılır. Kelime, paylaştırma konusudur.
Hicr 48. ayet — Orada yorgunluğun dokunmayacağı söylenir. Kök, yorgunluk anlamıyla yer alır.
Kasas 77. ayet — Ahireti ararken dünyadan nasibi unutmama öğüdü verilir. Nasip, kişinin dünyadaki payıdır.
Sık sorulanlar
Nasip kelimesinin kök anlamı nedir?
Kök bir şeyi dikip düzgünce yükseltmektir. Belirlenmiş pay, dikili taş ve yorgunluk anlamları da bu kökte toplanır; Kur'an'da en çok pay anlamıyla geçer.
Kur'an'da nasip kimlere ait olarak geçer?
Mirasta erkeklere ve kadınlara, kazanç sahiplerine ve dünyadan payı olan kimseye. Nisa 7 ve Kasas 77 bu kullanımı gösterir.