Nefir
Nefir, bir şeyden uzaklaşıp ayrılmak ve ürküp kaçmaktır; aynı kökten topluca sefere çıkmak ile küçük bir topluluk olan nefer gelir.
Köklerde ne diyor?
نفر (nfr): Bir şeyden uzaklaşıp ayrılmak temel anlamdır; ürküp kaçmak bundandır. Savaşa ya da bir yere topluca çıkmak ve bu işe çıkan küçük topluluk (nefer) da bu köktendir.
نفر (nfr) — Uzaklaşmak, ayrılmak (Mekâyîs): أصل صحيح يدل على تجاف وتباعد
نفر (nfr) — Bir şeyden kaçmak ya da ona koşmak (Müfredât): النفر: الانزعاج عن الشيء وإلى الشيء
نفر (nfr) — Halkı savaşa çıkmaya çağırmak (Müfredât): والاستنفار: حث القوم على النفر إلى الحرب
نفر (nfr) — Üçten ona kadar kişilik topluluk (Ayn): النفر: من الثلاثة إلى العشرة
نفر (nfr) — Övünmede hakeme başvurmak (münâfere) (Müfredât): والمنافرة: المحاكمة في المفاخرة
نفر (nfr) — Derinin şişmesi (Mekâyîs): ونفر جلده: ورم
Tanım
Sözlükte kökün temeli bir şeyden uzaklaşmak, ayrılmak ve ürküp kaçmaktır. Buradan iki kol çıkar: halkı bir iş için topluca çıkmaya çağırmak ve bu işe çıkan üç ile on kişilik küçük topluluk. Kur'an'da bir yanda seferber olmaya çağrı, öte yanda hakikatten nefretle kaçış anlatılır; ürküp fırlayan yaban eşekleri imgesi de aynı kökten kurulur.
Ayetlerle
Nisa 71. ayet — İnananlara önlem almaları ve gruplar halinde ya da hep birlikte seferber olmaları söylenir; kök topluca çıkmak anlamındadır.
Tevbe 38. ayet — Allah yolunda seferber olun denince yere çakılıp kalanlar sorgulanır; dünya hayatına razı olmak ahirete karşı konur.
Furkan 60. ayet — Rahman için secde edin denince onların nefretle kaçışlarının arttığı bildirilir; kök kaçma ve nefret anlamındadır.
Fatır 42. ayet — Uyaran geldiğinde onlara nefretle kaçıştan başka bir şeyin artmadığı söylenir; kaçış hakikate karşı gösterilir.
Ahkaf 29. ayet — Cinlerden bir neferin Kur'an'ı dinlemeye çevrildiği anlatılır; nefer, küçük bir topluluğu anlatır.
Müddessir 50. ayet — Hakikatten kaçanlar, ürküp fırlayan yaban eşeklerine benzetilir; kökün ürkme ve fırlama imgesidir.
Sık sorulanlar
Nefir kökü hangi iki anlamı taşır?
Bir yanda ürküp kaçmak, uzaklaşmak; öte yanda topluca bir işe çıkmak ve bu işe çıkan küçük topluluk, yani nefer anlamını taşır.
Kur'an'da nefret anlamı nasıl geçer?
Uyaran ya da çağrı geldiğinde onların kaçışlarının artması şeklinde geçer. Bu kaçış, hakikate karşı gösterilen ürkme ve uzaklaşmadır.