Nefs
Nefs, nefesin ve esintinin dışarı çıkmasından gelir; kişinin kendisi, benliği ve hayat veren özü için kullanılır.
Köklerde ne diyor?
نفس (nfs): Esintinin, nefesin dışarı çıkması temel anlamdır. Nefs, bedene hayat veren ruh ve bir şeyin kendisidir; sıkıntıyı açmak, değerli şey için yarışmak ve lohusalık da bu köktendir.
نفس (nfs) — Esinti ve nefesin dışarı çıkması (Mekâyîs): أصل واحد يدل على خروج النسيم كيف كان
نفس (nfs) — Bedene hayat veren ruh (Ayn): النفس: الروح الذي به حياة الجسد
نفس (nfs) — Bir şeyin kendisi, zatı (Müfredât): فنفسه: ذاته
نفس (nfs) — Erdemlilere benzemek için çabalamak (münâfese) (Müfredât): والمنافسة: مجاهدة النفس للتشبه بالأفاضل
نفس (nfs) — Sıkıntıyı gidermek, ferahlatmak (Mekâyîs): ونفس الله كربته
نفس (nfs) — Doğum yapmak, lohusalık (nifâs) (Mekâyîs): والنفاس: ولاد المرأة
Tanım
Kökün temel anlamı esintinin, nefesin dışarı çıkmasıdır. Buradan bedene hayat veren ruh, bir şeyin kendisi ve zatı anlamları gelir; sıkıntıyı gidermek, değerli şey için yarışmak (münâfese) ve doğum sonrası dönem (nifâs) da aynı kökten türer. Kur'an'da nefs çoğunlukla kişinin kendisi ve benliği olarak geçer: kişi kendini aldatır, kendini kayba uğratır, kendinde olanı değiştirir ve her nefs kazandığının karşılığını görür.
Ayetlerle
Bakara 9. ayet — Ayet, Allah'ı ve inanıp güvenenleri aldatmaya çalışanların aslında kendilerinden başkasını aldatamayacağını söyler; nefs burada kişinin kendisi anlamında geçer.
Ali İmran 25. ayet — Kıyamet gününde her nefsin kazandığının tastamam ödeneceği ve kimseye yanlış yapılmayacağı bildirilir; nefs her bir kişiyi tek tek anar.
Nisa 4. ayet — Ayette kadınlar verilen şeyden, kendi nefsleri razı olarak, size bir fayda sağlarlarsa onu afiyetle nasiplenin denir; nefs, kişinin kendi gönlü ve içtenliği olarak görünür.
Araf 9. ayet — Tartıları hafif gelenler, ayetler hakkında yanlış yaptıkları için nefislerini kayba uğratanlar diye anılır; kayıp, kişinin kendi nefsine yönelir.
Enfal 53. ayet — Allah'ın bir halka verdiği nimeti, onlar kendi nefslerinde olanı değiştirene kadar değiştirmediği söylenir; değişimin başlangıcı kişinin kendi içindedir.
Sık sorulanlar
Nefs kelimesinin sözlük anlamı nedir?
Kök, esintinin ve nefesin dışarı çıkmasını anlatır. Buradan bedene hayat veren ruh ve bir şeyin kendisi, zatı anlamları gelir; sıkıntıyı gidermek de aynı kökten türer.
Kur'an'da nefs nasıl kullanılır?
Çoğunlukla kişinin kendisi ve benliği anlamında geçer: kişi kendini aldatır, kendini kayba uğratır, kendinde olanı değiştirir ve her nefs kazandığının karşılığını görür.