Pay ve Yemin
Bu kökün iki yönü vardır: bir şeyi parçalara ayırıp pay etmek ve yemin etmek. Kur'an'da hem bölüştürme hem Allah adına yapılan yeminler anılır.
Köklerde ne diyor?
قسم (qsm): İki temel anlamı vardır: güzellik ve bir şeyi parçalara ayırmak. Pay (kısm) ve bölüştürme ikinciden doğar; yemin (kasem) de maktulün velilerine bölünen yeminlerden (kasâme) gelir.
قسم (qsm) — İki asıl: güzellik ve parçalara ayırma (Mekâyîs): يدل أحدهما على جمال وحسن والآخر على تجزئة شيء
قسم (qsm) — Payı ayırmak, bölüştürmek (Müfredât): القسم: إفراز النصيب
قسم (qsm) — Pay, nasip (Lisân): والقسم، بالكسر: النصيب والحظ
قسم (qsm) — Yemin (Ayn): والقسم: اليمين
قسم (qsm) — Maktulün velilerine bölünen yeminler (kasâme) (Müfredât): وهي أيمان تقسم على أولياء المقتول
قسم (qsm) — Güzellik (Mekâyîs): القسام، وهو الحسن والجمال
Tanım
Kökün sözlükte iki temel anlamı vardır: güzellik ve bir şeyi parçalara ayırmak. Pay, nasip ve bölüştürme ikinci anlamdan gelir; yemin de maktulün velilerine bölünen yeminlerden doğmuş kabul edilir. Kur'an'da kök bir yandan miras gibi bir paylaşımda bölüşmeyi, bir yandan da Allah'ı kanıt göstererek yemin etmeyi anlatır. Ayetlerde bu yeminler çoğunlukla güçlü ve ağırlıklı bir söz olarak, ama yerine getirilmeyen bir iddia olarak geçer.
Ayetlerle
Nisa 8. ayet — Taksim sırasında yakınlar, yetimler ve ihtiyaç sahiplerinin ondan rızıklandırılması istenir. Kök burada bölüşmeyi anlatır.
Maide 53. ayet — İnananlar, var güçleriyle yemin ederek Allah'ı kanıt gösterenler bunlar mı derler. Yemin, güçlü bir iddia olarak geçer.
Enam 109. ayet — Bir ayet gelirse ona inanacaklarına dair güçlü yeminlerle Allah'ı kanıt gösterdikleri anlatılır, ama yine de inanmayacakları bildirilir.
Hicr 44. ayet — Cehennemin yedi kapısı olduğu ve her kapı için onlardan bir parça payın taksim edildiği söylenir.
Nahl 38. ayet — Ölen kimseyi Allah diriltmez diye var güçleriyle yemin ettikleri anlatılır. Yemin, bir iddiayı güçlendirmek için kullanılır.
Nur 53. ayet — Emredersen çıkacaklarına dair var güçleriyle yemin ettikleri, ama itaatin herkesçe kabul edilen ortak iyi olduğu söylenir.
Sık sorulanlar
Kasem kökü Kur'an'da hangi anlamlarda geçer?
Kökün asıl anlamı bir şeyi parçalara ayırmaktır. Ayetlerde bölüşme ve pay anlamında, ayrıca Allah'ı kanıt göstererek yemin etme anlamında kullanılır.
Kur'an'da yemin eden kimseler nasıl anlatılır?
Maide 53, En'am 109 ve Nahl 38'de var güçleriyle yemin ederek Allah'ı kanıt gösterenlerden söz edilir. Yeminleri kimi zaman yerine gelmeyen güçlü bir iddia olarak geçer.